Transgressing the semi-peripheral condition : the idea of a spiritual empire in Fernando Pessoa

Przekroczyć kondycję semiperyferyjną : idea imperium duchowego Fernanda Pessoi

Bibliogr. s. 286-287

Przedmiotem artykułu jest analiza przekształceń idei Piątego Imperium z mitu sebastianistycznego w dziele Fernanda Pessoi. Wykorzystując znaczenie idei imperium w wyobraźni zbiorowej, Pessoa używa jej jako metafory dla własnej propozycji stworzenia imperium duchowego, imperium kultury uniwersalnej i transnarodowej w odpowiedzi na kryzys tożsamościowy związany z uświadomieniem sobie kondycji semiperyferyjnej przez naród portugalski. Poprzez analizę pojęć narodu, ojczyzny, imperializmu, cywilizacji, a wreszcie reinterpretację poszczególnych etapów i elementów mitu o Piątym Imperium Pessoa dochodzi do stworzenia nowej propozycji tożsamościowej dla zbiorowości, przenosząc wyobrażenia imperialne w sferę czysto duchową oraz wykorzystując w idei imperium kultury uniwersalnej takie portugalskie cechy narodowe jak synkretyzm, mimetyzm czy hybrydyzm (diagnoza Boaventury de Sousy Santos).

The purpose of this article is the analysis of the transformation of the idea of the Fifth Empire from the myth of sebastianism in the works of Fernando Pessoa. Taking the advantage of the meaning of the idea of empire in the collective imagination, Pessoa employs it as a metaphor for his own proposal of creation of a spiritual empire, the empire of universal and transnational culture in response to the identity crisis provoked by the self-identification by the national community as a semi-peripheral one. Due to the analysis of the concepts of nation, fatherland, imperialism, civilization, and finally reinterpretation of the various elements of the myth of the Fifth Empire, Pessoa comes to the creation of a new identity proposal for his national community, moving the imperial imagery into the realm of spiritual and recalling in his vision of the empire of universal culture such Portuguese national features as syncretism, mimicry and hybridism (the diagnosis of Boaventura de Sousa Santos).