Islam w Indiach : ideologiczne konflikty na subkontynencie i ich polityczno-społeczne konsekwencje na początku XXI wieku

Tekst oryginalny zob. Sprawy Międzynarodowe (1) 2017, t. 70

Obecnie na całym subkontynencie indyjskim mieszka niemal pół miliarda muzułmanów, czyli około jednej trzeciej wyznawców islamu w ogóle. W Indiach ich liczba szacowana jest na 180 milionów, co stanowi nieco ponad 14% całości populacji. Indyjscy muzułmanie są największą mniejszością wyznaniową na świecie. Ich relacje z hinduistyczną większością w dużej mierze determinują społeczną stabilność i kulturową koherencję (lub jej deficyt) w całym państwie. Wspólne dzieje obydwóch wspólnot mają znaczny wpływ na sytuację w kraju, a postrzeganie historii i wykorzystanie jej symbolicznych elementów pozwala na konstruowanie bardziej lub mniej radykalnej ideologii i realizowanie polityki na szczeblu regionalnym lub centralnym. Lata relatywnie pokojowej koegzystencji przerywane były krwawymi konfliktami. Pamięć o nich wpływa na polityczną tożsamość zarówno hindusów, jak i muzułmanów - jeśli nie w całości każdej ze wspólnot, to przynajmniej ich najbardziej aktywnych politycznie przedstawicieli. Świecka struktura Republiki Indii, jej sukcesy ekonomiczne i stopniowy rozwój społeczeństwa obywatelskiego do pewnego stopnia redukują wzajemne napięcia, ale w żaden sposób ich nie eliminują. Indyjscy muzułmanie, bardzo zróżnicowani kulturowo, etnicznie i językowo, budują swoją polityczną pozycję w państwie albo w harmonii z większością społeczeństwa, albo też, coraz częściej, w kontrze (nierzadko radykalnej) do ideologii hinduistycznego fundamentalizmu, wyraźnie zyskującego ostatnio na znaczeniu. Wydarzenia w Indiach, zwłaszcza tutejsze relacje międzywyznaniowe, przekładają się na stosunki Nowego Delhi z wybranymi państwami muzułmańskimi, które są dla miejscowego rządu kluczowymi partnerami, szczególnie w polityce energetycznej.

India’s political coherence largely depends on New Delhi’s ability to build a system of cross-cultural compromises among various communities. While the Muslim minority has lived and prospered in India for more than one thousand years, its relations with the Hindu majority have not always been harmonious. The partition of India in 1947 became a political reference point for many radical politicians interested in inciting communal conflicts that bring them political gains. Indian Muslims remain an ethnically and ideologically divided community and have not succeeded in setting up one political party in independent India. They are usually represented by regional parties in different states, but in all-India elections they frequently vote en bloc for the Indian National Congress, which is commonly perceived as a secular party opposed to extremist Hindu ideology. The author briefly analyses the history of Indian Muslims, presents the political consequences of the "Two Nations" theory and explains the reasons behind inter-religious clashes in contemporary India, predicting that the position of Indian Muslims will become a subject of fierce political debate in the years to come.