Phenomenon of arabic-french code-switching on radio and television programs in Morocco

Bibliogr. s. 191-200. Streszcz. fr.

Zjawisko przełączania kodów pomiędzy językiem arabskim a językiem francuskim jest jednym z elementów rzeczywistości lingwistycznej Maroka. Jako wynik kontaktów językowych, spowodowanych długotrwałym bilingwizmem, staje się językowym wyrazem dwukulturowości mieszkańców Maghrebu. Pojawiający się w wypowiedziach naturalnych jako jeden z wariantów niższych, społeczny uzus, nie akceptowany przez normę wzorcową, code switching przenika także do dyskursu mediów i odnajduje tam własne role. Na płaszczyźnie wypowiedzi medialnych, czyli w tzw. medialnej mikrosytuacji, code switching funkcjonuje analogicznie do sytuacji życia codziennego. Stosowany na wszystkich płaszczyznach komunikatu: płaszczyźnie rzeczowej, płaszczyźnie ujawniania siebie, płaszczyźnie relacji wzajemnej oraz apelu, może być ukierunkowany jednotorowo lub nieść kilka powiązanych informacji. Zależnie od funkcji, jaką spełnia w wypowiedzi, użycie przełączenia kodów bywa powiązane z tematem wypowiedzi, osobą nadawcy komunikatu, jego odbiorcy, miejscem wypowiedzi, jej celem itp., stanowiąc najczęściej efekt wielu przesłanek pozajęzykowych. Funkcjonowanie code switching wykazuje też ścisłą zależność od czynników kulturowych, a co za tym idzie, wiąże się niepodzielnie ze sposobem konceptualizacji pojęć i postrzegania rzeczywistości przez osoby bilingwalne. O ile na poziomie mikrosytuacji, głównymi determinantami przełączania kodów są elementy konsytuacji i kontekstu językowego, na poziomie globalnego komunikatu medialnego, czyli tzw. makrosytuacji medialnej, code switching uzależniony jest w dużej mierze od gatunków telewizyjnych i radiowych. Stanowią one bowiem schemat funkcjonowania elementów takich jak formuła programowa, temat, sytuacja medialna, stopień formalności, stopień profesjonalizacji itp., które łącznie decydują o dopuszczalności danego wariantu językowego. Pojawianie się zjawiska przełączania kodów w mediach powiązać można z tzw. funkcją informacyjną środków masowego przekazu, a więc przekazywaniem informacji o rzeczywistości społecznej, jak również funkcją kontynuacji i korelacji, czyli odzwierciedlaniem przez media procesów kulturowych i tworzeniem wspólnoty wartości. Z drugiej strony użycie przełączania kodów może służyć funkcji rozrywkowej – stać się metodą kreacji rzeczywistości: sposobem osiągania realizmu czy wywoływania efektu komediowego. Występowanie code switching w wypowiedziach medialnych uznane być może za jeden z przejawów upotocznienia języka mediów masowych. Jednakże jego akceptacja w dyskursie medialnym, wpłynąć może w przyszłości na zmianę sposobu postrzegania tego zjawiska, które w chwili obecnej, pomimo powszechności występowania, nie cieszy się społeczną aprobatą.