Cognitive science of religion and cultural anthropology

Bibliogr. s. 62-66

Kognitywne badania nad religią to paradygmat badawczy mający na celu poszukiwanie poznawczych uwarunkowań zjawiska religii. Podobnie jak cała kognitywistyka jest to przedsięwzięcie o interdyscyplinarnym charakterze. W jego powstaniu i rozwoju znaczący udział mieli jednak antropolodzy kulturowi, a wpływ, jaki wywarły na niego teorie antropologiczne, jest bezdyskusyjny. W związku z tym zasadne wydaje się postawienie pytania, czy mowa tu o relatywnie autonomicznym przedsięwzięciu, w którym antropologia ma swój udział jako jeden z wielu elementów składowych, czy też kognitywne badania nad religią można traktować jako jeden z paradygmatów funkcjonujących w obrębie samej antropologii kulturowej. Niniejszy artykuł omawia specyfikę kognitywnych badań nad religią i ich związki z antropologią oraz przedstawia argumenty na rzecz tezy, zgodnie z którą uprawnione jest ich traktowanie jako paradygmatu antropologicznego. Tym samym kognitywne badania nad religią zostały tu ukazane jako jeden ze współczesnych wariantów antropologii psychologicznej.

Cognitive science of religion (CSR) is an interdisciplinary research project focusing on the cognitive foundations of religion. The aim of this article is to discuss the specificity of CSR and demonstrate that, although it is part of cognitive science, it can also be seen as an anthropological paradigm in its own right. I argue that such a view can be supported by highlighting the importance of cultural anthropology for the SCR genesis (especially the role of anthropological theories and the resulting research methods, the involvement of anthropologists in the emergence of the new paradigm) and stressing the way in which contemporary anthropology benefits from theories formulated within CSR, the debates they generate and inter-institutional collaborations. Thus, I wish to highlight the dual nature of CSR as part and parcel of both cognitive science and contemporary psychological anthropology.