Homo sapiens : The trilogy

Autor tekstu źródłowego: Stanisław Przybyszewski. Wstęp, edycja, komentarze i dodatek krytyczny: Ewa Skorupa

Trzeci tom Dzieł literackich Stanisława Przybyszewskiego (1868-1927) zawiera powieść Homo sapiens, która pierwotnie ukazała się w języku niemieckim w latach 1895-1896. Jest to trylogia składająca się z następujących tomów: 1: Na rozstaju, 2: Po drodze, 3: W malstromie, Najpierw w 1895 r. opublikowano tom 2: Unterwegs (pol. Po drodze), następnie w tym samym roku tom 3: Im Malstrom (pol. W malstromie) i dopiero na końcu (1896) tom 1: Über Bord (pol. Na rozstaju). Polskie wydania ogłoszono w roku 1901 i 1923. W pierwszej części niniejszego tomu zamieszczony został wstęp historycznoliteracki, przedstawiający genezę powieści, historię niemieckiej i polskiej recepcji utworu, inspiracje autobiograficzne. Omówiono tu także konstrukcję dzieła, stosunek Przybyszewskiego do Nietzschego, pojmowanie miłości, antyfizjonomiczne kreacje bohaterów i sensualność. Po wprowadzeniu znajduje się nowa edycja Homo sapiens, opatrzona komentarzami językowymi, encyklopedycznymi i intertekstualnymi. Podtrzymuje ona ten układ tekstu, na który wpływ miał sam Stanisław Przybyszewski. Jako dodatek do części literackiej tomu umieszczony został Appendix, zawierający tłumaczenia dwóch rozdziałów z pierwodruku niemieckiego (Im Malstrom), gdyż zabrakło ich w polskiej edycji. Druga część tomu to obszerny Dodatek krytyczny, ogólnie informujący o zastosowanych zasadach edytorskich podczas przygotowywania nowej edycji Homo sapiens. W skład Dodatku wchodzi Nota edytorska (Uwagi wydawcy, Edytorskie decyzje wstępne i Uwagi techniczno-redakcyjne) oraz Aparat krytyczny obejmujący Rejestr zmian, Rejestr odmian oraz Zestawienie polskiej i niemieckiej wersji językowej. Zamieszczono tu informacje o okolicznościach i etapach powstawania tekstu, współpracy autora z wydawnictwami, o zachowanych przekazach i wyborze podstawy tekstowej. W nocie omówiono zasady modernizacji tekstu w zakresie fleksji, pisowni i interpunkcji. Część druga Dodatku to Aparat krytyczny zawierający rejestr zmian wprowadzonych przez edytora, rejestr odmian tekstu, skrótowe zestawienie polskiej i niemieckiej wersji językowej. Na końcu tomu znajduje się bibliografia, w której skład wchodzi bibliografia podmiotowa (zapisuje ona adresy bibliograficzne wykorzystanych utworów wraz z podaniem linków do wydań dostępnych online) oraz bibliografia przedmiotowa, obejmująca recenzje i opracowania dotyczące Homo sapiens, wykorzystane podczas przygotowywania edycji. Do tomu dołączony jest indeks nazwisk uwzględniający nazwiska z komentarzy, przypisów, wstępu historycznoliterackiego, oraz Aparatu krytycznego.

The third volume of Stanisław Przybyszewski’s (1868-1927) Dzieła literackie (Literary works) presents the novel Homo sapiens, which was first published in German in the years 1895-1896. This is a trilogy comprising the volumes 1: Na rozstaju, 2: Po drodze, 3: W malstromie. Of these, volume 2 was the first to be published in 1895 as Unterwegs (Pol. Po drodze), followed in the same year by volume 3 titled Im Malstrom (Pol. W malstromie), and in 1896 volume 1 was finally released as Uber Bord (Pol. Na rozstaju). Polish versions of these works were published in 1901 and 1923. The first part of the current volume examines the literary history of the novel’s origins, its German and Polish reception, as well as its autobiographic roots. The works structure, Przybyszewski’s approach to Nietzsche, outlook on love, the anti-physiognomic modeling of protagonists, and sensuality are also the subject of analysis here. This introduction is followed by the new edition of Homo sapiens, which has been supplemented with linguistic, encyclopedic, and intertextual glosses. This edition follows the version of the published text which was overseen by Przybyszewski himself. The literary part of the volume is further broadened by an "Appendix," containing translations of two chaptersfrom the German first printing (Im Malstrom) that were missing from the Polish edition. The volume’s second part offers an extensive "Critical supplement," which provides general information on editorial principles that were followed during preparation of this new edition of Homo sapiens. The "Supplement" is divided into "Editorial notes" - containing publisher’s notes, preliminary editorial decisions, and technical editorial comments; and the "Critical apparatus" - encompassing the registry of changes, registryof variants, and the juxtaposition of German and Polish versions of the text. Details of the circumstances and phases of the text’s development, of the author’s collaboration with his publishers, and preserved draftsare discussed and the rationale behind the choice of a particular version is given. Furthermore, principles guiding the modernization of flexion, transcription, and punctuation are thoroughly described. The second part of the "Supplement," namely, the "Critical apparatus," contains a registry of the changes introduced by the editor, the registry of textual variants, and a concise juxtaposition of the Polish and German versions. The volume closes with a bibliography that encompasses both subject literature, providing bibliographic cataloging information with hyperlinks to editions available on the internet, and source literature, listing works of literary criticism and academic studies used in the preparation of the current edition of Homo sapiens. Finally, the index of namesrecords historical and fictional personas mentioned in the work, commentaries, footnotes, the introductory chapter, and in the "Critical supplement."