"Hypnerotomachia Poliphili" : syncretism in Colonna’s work

W artykule analizuje się wybrane aspekty synkretyzmu kulturowego, obecnego w arcydziele Colonny. Połączenie różnych doświadczeń artystycznych, intelektualnych i religijnych wyraża się tu poprzez przekraczanie granic różnych epok i kultur, a proces ten można śledzić na przykładzie interpretacji ksylografii zawartych w tekście. W tym kontekście interesujący jest system ilustracji całostronicowych, w którym szczególną uwagę przyciągają dwie pierwsze oraz ostatnia, odpowiadające krańcowym etapom podróży bohatera. Przekazują one kluczowe treści włoskiego humanizmu, dotyczące symbolicznej natury rzeczy, zdolnej odkryć (wzajemne) związki między odrębnymi kulturami, odległymi w czasie i przestrzeni.

This paper intends to analyse the idea of syncretism in Colonna’s work, a concept proposed as the conciliation of different cultural, intellectual, and religious experiences and expressed by the transgression crossing the limits of cultures and eras. In this article we propose to examine full-page figures included in the text. The first two and the last illustrations which describe the final stage of the main character’s journey, and contain key messages of Italian humanism concerning symbolic nature of objects, capable of revealing the connections between different cultures, remote in space and time are particularly interesting.

Intendendo di riflettere sulla lettura del capolavoro di Francesco Colonna, l’autrice parte dalle nozioni topologiche in quanto espedienti della descrizione dell’universo umano e cosmico che determinano l’idea del sincretismo, inteso come la conciliazione di diverse esperienze culturali, intellettuali, e religiose ed espresso dalla trasgressione di confini e limiti. In seguito si sofferma sulle possibilità interpretative che esse offrono per proporre un percorso sulla scia delle tavole illustrative a tutta pagina intercalate nel testo. Di particolare interesse sono i significati comportati dalle prime due silografie a piena pagina e da quell’ultima, in quanto si riferiscono ai punti estremi della fase iniziale e quella finale del viaggio dell’eroe e trasmettono messaggi cruciali dell’umanesimo italiano sulla simbolica natura delle cose, in grado di svelare i legami tra la materia e l’idea, la realtà e l’arte e, anzitutto, tra culture differenti, lontane nello spazio e nel tempo.