"The Church at Skaryszew" by Jaroslaw Iwaszkiewicz and “Lynx” by Stanislaw Rozewicz and their contexts.

Praca bada związki literatury i filmu, zaangażowanie Jarosława Iwaszkiewicza w tworzenie sztuki filmowej, a także relację między pierwowzorem literackim(„Kościół w Skaryszewie”) a jego adaptacją(„Ryś” Stanisława Różewicza). Od czasów dwudziestolecia międzywojennego literaci nie tylko coraz częściej umieszczali w poezji i prozie rekwizyty oraz motywy zaczerpnięte z kultury filmowej, ale również aktywnie włączyli się w tworzenie polskiej kinematografii: jako scenarzyści, krytycy, teoretycy kina, autorzy adaptowanych opowiadań. Na tle rozwoju europejskiej myśli filmowej ukształtowało się w Polsce zjawisko artystyczne zwane Polską Szkołą Filmową. Stanisław Różewicz jako twórca ukształtowany przez tę formację podkreślał rolę reżysera - jedynego autora opowiadania filmowego. Czy adaptowany przez niego tekst Iwaszkiewicza zyskuje wobec tego nowego autora? Praca uznaje odrębność obu dzieł, wydobywając przy tym, że wspólną inspiracją dla autorów była literatura romantyzmu. Dyskusja z tradycją romantyczną odbywa się zarówno na gruncie formalnym(konwencja powieści gotyckiej, estetyka pejzażu romantycznego), jak również poruszanej problematyki(metafizyka, mit czynu, indywidualizm jednostki). Filozofia egzystencjalna i doświadczenie II wojny światowej skłaniają twórców do ponownego zastanowienia nad autorytetem minionej epoki.

The aim of this paper is to research the connections between literature and film, Jaroslaw Iwaszkiewicz’s engagement into film-making, as well as the correlation of the written work ("The Church at Skaryszew" by Jaroslaw Iwaszkiewicz) and its adaptation (“Lynx” by Stanislaw Rozewicz). Since the Interwar Period writers not only keenly included in their prose or poetry motives deriving from the movie culture, they have also actively participated in the creation of Polish cinematography – as scriptwriters, critics, film theorists or simply authors of adapted pieces. Further to the European evolution of film the Polish Film School was established. Stanislaw Rozewicz, who was a graduate from this school, highlighted the director’s role in a film as the sole author of its story. Has Iwaszkiewicz’s work profited from Rozewicz’s input? The paper acknowledges the individualism of both works and points to a common inspiration in romanticism. The debate with the romantic heritage takes place on a formal ground as well as on the ground of the problem in question. Existential philosophy and the experience of WWII induce both artists to rethink the authority of the bygone period.