Glacial relief of the Borzhava range (Eastern Carpathians, Ukraine) in the context of geomorphological and sedimentological research

Rozpoznanie rozmieszczenia form i osadów glacjalnych pozwala na zrekonstruowanie maksymalnego zasięgu zlodowacenia, które stanowi istotny składnik badań paleoklimatycznych. Plejstoceńskie zlodowacenie w najwyższych masywach Karpat Wschodnich (Góry Rodniańskie, Czarnohora, Świdowiec) zostało udokumentowane w ramach najnowszych badań. Objęło ono jednak swoim zasięgiem również niższe masywy w ukraińskiej części Karpat Wschodnich. Jednym z takich masywów jest Borżawa (1681 m n.p.m), w którym od kilku lat prowadzone są badania mające na celu rozpoznanie form i osadów glacjalnych oraz rekonstrukcję zlodowacenia z okresu jego ostatniego maksimum. Celem niniejszej pracy jest rekonstrukcja geometrii lodowców w trzech dolinach masywu: Małej Płoszanki i Keleczyńskiej (na skłonie NE) oraz Jamki Begriwskiej (na skłonie SW). Do realizacji celu zastosowano terenowe oraz kameralne metody badań, dzięki którym obliczono parametry morfometryczne cyrków glacjalnych, określono rozmiar głazów morenowych, scharakteryzowano pod kątem cech teksturalnych – kształtu (z zastosowaniem współczunnika C40) oraz obtoczenia (z użyciem wskaźników RA i RWR) osady i pokrywy pięciu typów genetycznych: zwietrzelina in situ, pokrywy stokowe, osady glacjalne, fluwialne oraz torencjalne. Zrekonstruowano także geometrię 3D lodowców oraz obliczono wysokość położenia linii równowagi bilansowej (ELA). Badania wykazały obecność plejstoceńskiego zlodowacenia w masywie Borżawy, dzięki dobrze zachowanym formom erozji i akumulacji glacjalnej. Opisano również efekty transportu glacjalnego i wietrzenia chemicznego pokryw morenowych i stokowych zbudowanych z utworów fliszowych. Wyniki badań dowodzą również małych rozmiarów oraz bardzo niskiego położenia linii równowagi bilansowej lodowców w masywie Borżawy w porównaniu z innymi masywami w Karpatach.

Recognition of the spatial distribution of glacial landforms and sediments allows the reconstruction of the maximum extent of glaciation, which is an important component of palaeoclimatic research. The Pleistocene glaciation in the highest mountains ranges of the Eastern Carpathians (Rodna Mountains, Chornohora and Svydovets) were documented in the latest research. However, glaciation was also present in the lower elevated ranges in the Ukrainian part of the Eastern Carpathians. One of such mountain areas is the Borzhava, where author’s geomorphological exploration has been conducted for several latest years. The objective of these studies was identification of glacial landforms and sediments in the Borzhava range together with reconstruction of local glaciation during the Last Glacial Maximum (LGM). The objective of this thesis is reconstruction of glacier geometry in three valleys: Mala Ploshanka and Kelechynska (located on the NE slope) and Yamka Behrivska (located on the SW slope). To achieve this object, field and labolatory analyses were performed. The morphometric parameters of the glacial cirques and size of moraine boulders were calculated. The textural parameters: shape (with C40 index using) and roundness (with RA and RWR indexes using) were calculated for scree, slope mantle, glacial sediments, fluvial sediments and colluvial deposits. The 3D geometry of the paleoglaciers were reconstructed and the ELA was calculated. The research proved the presence of the Pleistocene glaciation in the Borzhava range, thanks to well preserved erosional and accumulative glacial landforms. Additionally, the study documents the effects of glacial transport and chemical weathering of glacial sediments and the slope mantles in flysch lithology. The results of this research document the presence small Pleistocene glaciers and very low altitude of ELA in the Borzhava range in comparison with other Carpathians ranges.