The International Criminal Court as an institutional mechanism for enforcing accountability for violations of international humanitarian law

Celem niniejszej pracy magisterskiej była analiza roli i skuteczności Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK) jako instytucji służącej egzekwowaniu odpowiedzialności za najcięższe zbrodnie międzynarodowe oraz ocena jego znaczenia w systemie ochrony praw człowieka i prawa humanitarnego. Problem badawczy sprowadzał się do pytania, w jakim stopniu MTK realizuje swoją funkcję w walce z bezkarnością sprawców zbrodni wojennych, ludobójstwa, zbrodni przeciwko ludzkości i agresji. W pracy zastosowano metodę analizy historyczno-prawną, odnosząc się do źródeł prawa międzynarodowego, orzecznictwa, dokumentów MTK oraz literatury przedmiotu. Przeanalizowano rozwój międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości od procesów norymberskich i tokijskich, przez trybunały ad hoc, aż po przyjęcie Statutu Rzymskiego i funkcjonowanie stałego Trybunału w Hadze. W części badawczej omówiono kluczowe sprawy prowadzone przed MTK, które wniosły istotne precedensy w zakresie odpowiedzialności dowódczej, przemocy seksualnej czy przymusowych małżeństw. Wyniki analizy wskazują, że choć Trybunał odegrał istotną rolę w rozwoju prawa międzynarodowego to jego skuteczność ogranicza brak powszechnej ratyfikacji Statutu Rzymskiego, problemy z wykonywaniem nakazów aresztowania oraz zależność od politycznej woli państw. Wnioskiem pracy jest stwierdzenie, że MTK pozostaje kluczowym, lecz niedoskonałym mechanizmem walki z bezkarnością. Jego dalsza efektywność wymaga wzmocnienia współpracy międzynarodowej oraz adaptacji do nowych wyzwań, takich jak cyberwojna i odpowiedzialność za cyberataki, co potwierdzają aktualne sprawy dotyczące Ukrainy i Strefy Gazy.

The aim of this master's thesis was to analyse the role and effectiveness of the International Criminal Court (ICC) as an institution serving to enforce accountability for the most serious international crimes and to assess its significance in the system of human rights and humanitarian law protection. The research problem boiled down to the question of the extent to which the ICC fulfils its function in combating impunity for perpetrators of war crimes, genocide, crimes against humanity and aggression. The thesis uses a historical and legal analysis method, referring to sources of international law, case law, ICC documents and literature on the subject. The development of international justice was analysed from the Nuremberg and Tokyo trials, through ad hoc tribunals, to the adoption of the Rome Statute and the functioning of the permanent Court in The Hague. The research section discusses key cases before the ICC that have set important precedents in the areas of command responsibility, sexual violence and forced marriage. The results of the analysis indicate that although the Court has played an important role in the development of international law, its effectiveness is limited by the lack of universal ratification of the Rome Statute, problems with the execution of arrest warrants, and dependence on the political will of states. The conclusion of the study is that the ICC remains a key but imperfect mechanism for combating impunity. Its continued effectiveness requires strengthening international cooperation and adapting to new challenges, such as cyberwarfare and responsibility for cyberattacks, as confirmed by current cases concerning Ukraine and the Gaza Strip.