Dynamika klasowa w "Quo Vadis" Henryka Sienkiewicza i jej wybranych przekładach na język angielski: reprezentacje patrycjuszy i plebejuszy

Niniejsza praca poświęcona jest analizie sposobu przedstawienia zarówno plebejuszy, jak i patrycjuszy w powieści Quo Vadis Henryka Sienkiewicza, ze szczególnym uwzględnieniem tego, jak relacja między obiema grupami kształtowana jest przez perspektywę narracyjną, słownictwo wartościujące oraz strategie translatorskie w angielskich przekładach Jeremiaha Curtina i W. S. Kuniczaka. Analiza odwołuje się do kategorii narratologicznych, takich jak fokalizacja, ton i typologia narracji, by ukazać, w jaki sposób głos zbiorowości plebejskiej oraz reakcje elit są przedstawiane przez narratora.Badanie pokazuje, że w oryginale plebejusze często opisywani są za pomocą pejoratywnych określeń takich jak tłuszcza, motłoch czy hałastra, które sytuują ich w polu semantycznym niestabilności i chaosu. Jednocześnie patrycjusze, mimo wyższego statusu, ukazywani są jako równie podatni na irracjonalność igrzysk i widowisk, co zaciera granicę między warstwami społecznymi. Curtin w swoim przekładzie zwykle łagodzi negatywne nacechowanie opisów plebejuszy, stosując neutralne określenia typu “crowd,” podczas gdy Kuniczak je wzmacnia, wybierając takie słowa jak “mob” czy “rabble.”Ostatecznie praca dowodzi, że dynamika między plebejuszami a patrycjuszami pełni funkcję zwierciadła: lud ukazuje próżność i kruchość elit, podczas gdy elity potrzebują energii i niestabilności tłumu jako potwierdzenia własnej władzy.

This thesis examines the representation of both plebeians and patricians in Quo Vadis by Henryk Sienkiewicz, paying particular attention to how the relationship between these groups is shaped by narrative perspective, evaluative lexis, and translation strategies in the English versions by Jeremiah Curtin and W. S. Kuniczak. The analysis applies narratological categories such as focalisation, tone, and narrator typology to explore how the collective voice of the crowd and the elite’s responses are mediated by the narrator.The study shows that in the original plebeians are frequently depicted through pejorative terms such as tłuszcza, motłoch, or hałastra, which anchor them within a semantic field of volatility and disorder. At the same time, patricians, though elevated in status, are often portrayed as equally susceptible to the irrationality of the games and spectacles, blurring the line between social classes. Curtin’s translation tends to neutralise Sienkiewicz’s negative diction related to the plebeians, employing more neutral terms such as “crowd,” whereas Kuniczak intensifies the ideological charge, preferring “mob” or “rabble,” thereby amplifying contempt.Ultimately, the thesis demonstrates that the dynamic between plebeians and patricians functions as a mirror: the masses expose the vanity and fragility of the elites, while the elites, in turn, rely on the energy and instability of the crowd for validation of their authority.