Sacrum – profanum – excrementum. Human faeces in religions

Niniejsza praca analizuje ludzki kał w kontekście religii i kultury, wychodząc od jego powszechnego stabuizowania pomimo fundamentalnego znaczenia biologicznego. Celem pracy jest ukazanie, jak różne systemy kulturowe i religijne radzą sobie z tym dylematem, oraz zrekonstruowanie znaczeń przypisywanych kałowi.Praca koncentruje się na trzech obszarach. Po pierwsze, przedstawiono dylemat defekacji Jezusa w historii myśli chrześcijańskiej, gdzie jego ludzka cielesność (w tym wydalanie) budziła teologiczny dysonans z boską naturą, prowadząc do różnorodnych prób jego rozwiązania. Ponadto zawarto także szkic problematyki kału w kulturze żydowskiej, który był konsekwentnie postrzegany jako źródło silnej nieczystości. Po drugie, w kulturze Indii pokazano dualizm między pozytywnym, rytualnym wykorzystaniem krowich odchodów a silnym oporem społecznym wobec wychodków, który wynika z obaw o skalanie. W kontraście do tego, omówiono transgresywne praktyki tantryczne, w których celowe angażowanie się w to, co obrzydliwe (w tym spożywanie kału i innych wydzielin), ma służyć przełamaniu wstrętu i osiągnięciu niedualności. Po trzecie, przeanalizowano metaforykę słowa „gówno” w polskim języku potocznym, wskazując na jego funkcje wyrażania odrzucenia, bezwartościowości, skażenia oraz przypominania o ludzkiej zwierzęcości.Wnioskuje się, że defekacja działa jako „bebelofania” – objawienie profanum, stanowiąc uniwersalne przypomnienie o naszej cielesności i niekontrolowanej zwierzęcej naturze. Naturalny „wstręt podstawowy” jest kulturowo wzmacniany do „wstrętu do natury zwierzęcej”, co prowadzi do ukrywania i potępiania funkcji przypominających o naszej zwierzęcości.

This work analyzes human faeces in the context of religion and culture, departing from its widespread taboo despite its fundamental biological significance. The aim of the study is to show how various cultural and religious systems cope with this dilemma, and to reconstruct the meanings attributed to faeces.The work focuses on three areas. Firstly, it presents the dilemma of Jesus' defecation in the history of Christian thought, where his human corporeality (including excretion) generated theological dissonance with his divine nature, leading to diverse attempts at its resolution. Additionally, a sketch of the problem of faeces in Jewish culture is included, where it was consistently perceived as a source of strong impurity. Secondly, in Indian culture, the dualism between the positive, ritual use of cow dung and the strong social resistance to latrines is shown, stemming from concerns about defilement. In contrast, transgressive Tantric practices are discussed, where deliberate engagement with the repulsive (including the consumption of faeces and other excretions) aims to overcome disgust and achieve non-duality. Thirdly, the metaphorical use of the word "gówno" (shit) in colloquial Polish is analyzed, pointing to its functions of expressing rejection, worthlessness, contamination, and reminding of human animality.It is concluded that defecation acts as a "bebelophany" – a revelation of the profane – serving as a universal reminder of our corporeality and uncontrolled animal nature. Natural "core disgust" is culturally reinforced into "animal nature disgust", leading to the concealment and condemnation of functions that remind us of our animality.