Quarrelsomeness and the constitutional right to a court

Praca dyplomowa traktuje o problemie pieniactwa procesowego i relacji tego zjawiska z konstytucyjnym prawem do sądu. Celem omówienia rzeczonego zagadnienia podjęto analizę zjawiska pieniactwa przez pryzmat aspektu historycznego, prawnego oraz psychologicznego. Zwrócono przy tym uwagę na źródła historyczne oraz literackie traktujące o pieniactwie. Wskazano, że pieniactwo procesowe przejawia się w postępowaniu poprzez nadużycie prawa, jednak nie są to pojęcia synonimiczne. Zwrócono uwagę na najważniejsze, z perspektywy pieniactwa zagadnienie, tj. podłoże psychologiczno-psychiatryczne zachowań pieniaczych.Następnie poprzez syntezę powyższych rozważań zaproponowano projekt definicji pieniactwa procesowego. Kolejno omówiono konstytucyjne prawo do sądu poprzez analizę norm dekodowanych z ustawy zasadniczej oraz literatury przedmiotu. Powyższe rozważania stanowiły przyczynek do ustalenia, że prawo do sądu w ujęciu Konstytucji RP jest publicznym prawem podmiotowym stanowiącym wartość instrumentalną względem innych podstaw aksjologicznych polskiej ustawy zasadniczej. Ustalono także, że prawo do sądu składa się z określonych elementów, z których z perspektywy pieniactwa najważniejszymi są prawo dostępu do sądu oraz prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury zgodnie z wymogami sprawiedliwości. Następnie omówiono relację pieniactwa z prawem do sądu. Wykazano, że pieniacze działania nie podlegają ochronie prawnej, gdyż w istocie stanowią nadużycie prawa rozumiane jako wykorzystanie go niezgodnie z jego przeznaczeniem. Jednocześnie postawiono tezę, że pieniactwo skutkuje wypaczeniem celu i aksjologicznego podłoża prawa do sądu prowadząc do jego instrumentalizacji, a często też do reifikacji istoty ludzkiej jako bytu ontologicznego. W podsumowaniu postulowano o dogłębną i multidyscyplinarną analizę zjawiska pieniactwa celem ujęcia go w ramy prawne i ewentualnego stworzenia jego definicji legalnej. Uznano bowiem, że zastany stan badań nie pozwala na stworzenie regulacji, które jednocześnie zapobiegałyby pieniactwu a nie godziłyby w konstytucyjne prawo do sądu.

The thesis addresses the problem of Quarrelsomeness and its relationship with the constitutional right of access to a court. In order to discuss the subject matter, the phenomenon of Quarrelsomeness is analyzed through the lens of its historical, legal, and psychological aspects. Particular attention is paid to historical and literary sources dealing with Quarrelsomeness. It is pointed out that Quarrelsomeness manifests in proceedings as an abuse of law; however, these concepts are not synonymous. Special focus is given to the most significant issue from the perspective of Quarrelsomeness—namely, the psychological and psychiatric background of quarrelsome behaviors.Following this, and through the synthesis of the above considerations, a proposed definition of Quarrelsomeness is presented.Subsequently, the constitutional right of access to a court is discussed through the analysis of norms derived from the Polish Constitution and relevant academic literature. These considerations serve as a foundation for establishing that the right to a court, as interpreted within the Polish Constitution, constitutes a public subjective right which holds instrumental value in relation to other axiological principles of the Basic Law. It is also established that this right is composed of distinct elements, of which the most crucial from the perspective of Quarrelsomeness are the right of access to a court and the right to a procedure shaped in accordance with the demands of justice.Next, the relationship between Quarrelsomeness and the right to a court is examined. It is demonstrated that quarrelsome actions are not subject to legal protection, as they represent an abuse of law understood as use contrary to its intended purpose. Simultaneously, it is argued that Quarrelsomeness distorts the purpose and axiological foundation of the right to a court, leading to its instrumentalization—and often to the reification of the human being as an ontological entity.In conclusion, the thesis calls for an in-depth and multidisciplinary analysis of the phenomenon of Quarrelsomeness, with the aim of framing it within legal boundaries and potentially formulating its legal definition. It is recognized that the current state of research does not allow for the creation of legal regulations that would simultaneously prevent Quarrelsomeness and safeguard the constitutional right of access to a court.