The philosophy of Atma Kriya Yoga according to Paramahamsa Vishwananda in the perspective of comparative philosophy

Praca analizuje filozofię atma krijajogi według Paramahansy Wiśwanandy w kontekście filozofii krijajogi Paramahansy Joganandy. Skupia się na porównaniu obu systemów w odniesieniu do wybranych toposów filozofii indyjskiej: natury Absolutu, roli człowieka jako istoty duchowej, iluzoryczności świata materialnego, jedności i wyzwolenia, doświadczenia mistycznego, roli etyki w życiu duchowym, relacji rozumu i intuicji, koncepcji świata jako jedności, człowieka jako mikrokosmosu oraz świętych pism i ich interpretacji. Atma krijajoga Wiśwanandy stanowi unikalne połączenie klasycznej jogi z nowoczesnym podejściem do duchowości, akcentując miłość, oddanie i natychmiastowe doświadczenie boskiej obecności. Praca pokazuje, że choć Wiśwananda czerpie z tradycji Joganandy, jego filozofia różni sięw wymiarze ontologicznym, jak chociażby poprzez większy nacisk na personalistyczny charakter Boga, epistemologicznym, wskazując bezpośrednie doświadczenie mistyczne jako główną ścieżkę poznania oraz etycznym, akcentując miłość i współczucie jako fundament duchowości. Badania uwzględniają również wywiady z członkami Bhakti Marga, ukazując praktyczny wymiar atma krijajogi w życiu codziennym. Wyniki potwierdzają hipotezę, że atma krijajoga nie jest reinterpretacją krijajogi Joganandy, lecz stanowi nowy, współczesny system religijno-filozoficzny, otwarty na uniwersalną jedność i integrację różnych tradycji religijnych. Zastosowanie filozofii porównawczej umożliwia wskazanie zarówno podobieństw, jak i różnic w obu systemach oraz podkreśla oryginalność propozycji Wiśwanandy. Praca dowodzi, że współczesne nurty jogi, takie jak atma krijajoga, mogą być twórczym rozwinięciem klasycznych tradycji, dostosowanym do potrzeb człowieka Zachodu i odpowiadającym na wyzwania współczesnego świata.

This thesis analyzes the philosophy of Atma Kriya Yoga according to Paramahamsa Vishwananda in the context of the philosophy of kriya yoga by Paramahamsa Yogananda. It focuses on comparing both systems with regard to selected topoi of Indian philosophy: the nature of the Absolute, the role of the human being as a spiritual entity, the illusory nature of the material world, unity and liberation, mystical experience, the role of ethics in spiritual life, the relationship between reason and intuition, the concept of the world as unity, the human being as a microcosm, and the sacred scriptures and their interpretation. Vishwananda's atma kriya yoga represents a unique combination of classical yoga with a modern approach to spirituality, emphasizing love, devotion, and the immediate experience of the divine presence. The thesis demonstrates that although Vishwananda draws on the tradition of Yogananda, his philosophy differs in its ontological dimension, such as a greater emphasis on the personal nature of God, as well as in the epistemological dimension, highlighting direct mystical experience as the primary path to knowledge, and in the ethical dimension, emphasizing love and compassion as the foundation of spirituality. The research also includes interviews with members of Bhakti Marga, illustrating the practical dimension of atma kriya yoga in everyday life. The findings confirm the hypothesis that atma kriya yoga is not merely a reinterpretation of Yogananda’s kriya yoga, but a new, modern religious-philosophical system, open to universal unity and the integration of different religious traditions. The use of comparative philosophy enables the identification of both similarities and differences between the two systems, underscoring the originality of Vishwananda’s approach. The thesis proves that contemporary yoga traditions such as atma kriya yoga can be a creative development of classical traditions, adapted to the needs of the Western individual and responding to the challenges of the modern world.