Palingenesis of the myth about golem in the novel by Maciej Płaza

Punktem wyjścia moich badań jest palingeneza, czyli odradzanie się mitów we współczesnej literaturze. Choć samo odradzanie budzi proste skojarzenie z mitami antycznymi, tematem moich badań jest mit o golemie, który pochodzi z XVI wieku, jednak wciąż jest obecny w dyskursie literaturoznawczym. Celem mojej pracy jest analiza powieści Golem Macieja Płazy pod kątem palingenezy wyżej wspomnianego mitu. Porównałam w niej wizję stworzoną przez autora m. in. z pierwowzorami golema związanymi z tradycjami żydowskimi, mitem tworzenia człowieka znanym z innych kręgów kulturowych, a także z innymi postaciami do niego podobnymi, takimi jak homunkulus czy potwór Frankensteina. Dzięki analizie mitograficznej oraz porównawczej dowiodłam, że Płaza świadomie gra i dokonuje zmian w konwencji “lepienia” pomimo licznych podobieństw do legendarnych pierwowzorów, jednocześnie poddając refleksji temat tożsamości i losu żydowskiego w kontekście problemów pogranicza polsko-żydowskiego.

In my research I focused on palingenesis, a rebirth of a myth in contemporary literature and culture. Even though rebith might be associated with ancient myth, the one I am refering to originated from XVI century, however it is still present in the literary discourse. The purpose of my thesis is an analysis of a novel written by Maciej Płaza, titled Golem in terms of palingenesis of this myth. I compared his version with prototypes found in Jewish legends, other cultures and creatures similar to golem such as homunculus or the Frankenstein’s monster. Comparison and myth analysis demonstrated author’s unusual take and changes made on convention of creating a golem, despite similarities of many legendary precursors, while reflecting upon the topics of Jewish identity and fate, especially in the context of problems and tensions caused by borderland relations of Polish and Jews.