Polish primers (textbooks for learning to read) of the 16th and 17th centuries

Tekst artykułu w języku angielskim na ss. 237-259 (DOI: 10.33077/uw.25448730.zbkh.2024.869). Tłumaczyła Małgorzata Kisilowska-Szurmińska

Od XVI do XVIII, a w szkółkach parafialnych i wiejskich do XIX w. uczono czytania znaną od starożytności metodą sylabizowania zwaną też metodą alfabetyczną. Istotną część wszystkich podręczników stanowiły nauki katechizmowe - stąd ich jednoznaczny charakter konfesyjny. Dwa najstarsze znane polskie podręczniki do nauki czytania były przeznaczone dla wyznawców konfesji augsburskiej. Jednak jest bardzo prawdopodobne, że pierwsze polskie elementarze, zawierające nauki katechizmowe zgodne z doktryną katolicką, zaczęto drukować w latach 20. XVI w. W artykule omówiono wszystkie znane obecnie edycje podręczników do nauki czytania pisma polskiego wydane w XVI i XVII w.

From the 16th to the 18th, and in parish and village schools until the 19th century, reading was taught by the syllabication method known since antiquity, also known as the alphabetic method. Many of all textbooks were catechism teachings - hence their unambiguous confessional character. The two oldest known Polish reading textbooks were intended for followers of the Augsburg Confession. However, it is very likely that the first Polish primers, containing catechism teachings following Catholic doctrine, began to be printed in the 1520s. The article discusses all currently known editions of Polish script reading textbooks published in the 16th and 17th centuries.