Mourning as a forbidden memory in Svetlana Alexievich’s book "Boys in Zinc"

Żałoba jako charakterystyczny model pamięci kobiet, przeciwstawiając się oficjalnej polityce pamięci, pełni funkcję krytyczną. Włączając w opowieść o wojnie w Afganistanie nie tylko wspomnienia żołnierzy, lecz również perspektywę kobiet – wspomnienia ich matek, żon – Swietłana Aleksijewicz uzupełnia historię owej wojny. Żałoba i opłakiwanie jako niezawłaszczona narracja indywidualna, wymierzona w ideologię państwa, jest wymazywana przez władze jako pamięć zakazana. Dążenie do usunięcia wojny w Afganistanie z dyskursu oficjalnego, brak żałoby w postaci ceremonii publicznych powoduje niemożliwość transformacji osobistego poczucia straty w doświadczenie straty na poziomie społecznym. Żałoba kobiet jako świadków sekundarnych jest nieustrukturyzowaną energią afektywną, niepoddającą się kontroli patriarchalnej; jest miejscem pamięci stanowiącym zagrożenie ideologii. Utrata bliskiej osoby w książce Aleksijewicz jest nierozłącznie związana z zakwestionowaniem systemu politycznego, który zaczyna być postrzegany negatywnie. Opłakując umarłych, kobiety przywołują rzeczywistość przez nostalgię. Utraceni bliscy stają się metaforą utraconej wiary w rozpadające się imperium. Widma umarłych żołnierzy oraz ocalonych, a jednocześnie wykluczonych z porządku symbolicznego, z historii, istniejących wyłącznie w pamięci swoich matek i żon są metaforą społeczeństwa postsowieckiego. Społeczeństwo to jest naznaczone nie tylko śmiercią żywiących je przez wiele lat poglądów ideologicznych, lecz cechuje je również poczucie nieobecności i braku jako wynik nieprzepracowanej traumy.

Mourning as a characteristic model of women’s memory, opposed to the official policy of memory, serves a critical function. Including in the story the reminiscences of war in Afghanistan not only from soldiers’, but also from women’s perspective – their mothers and wives – Svetlana Alexievich complements the history of that war. The bereavement and mourning being an ungovernable individual narration aimed at the ideology of the state is erased by the authorities as a forbidden memory. The desire to remove the war in Afghanistan from the official discourse, lack of grief in the form of public ceremonies causes the impossibility of transforming the personal sense of loss into the experience of loss at social level. The bereavement of women as secondary witnesses is unstructured affective energy, which cannot be subjected to the patriarchal control, but rather poses a threat to ideology. In Alexievich’s book the loss of a loved one is inextricably linked to the challenging of political system, which is regarded as negative.