The relationship between perceived control, perseveration and learned irrelevance

Celem niniejszej pracy magisterskiej było zbadanie związku pomiędzy poczuciem kontroli a międzywymiarowymi mechanizmami przerzutności uwagi – perseweracją i wyuczoną nieadekwatnością. Zakładano, że niższy poziom poczucia kontroli będzie korelował z wyższymi kosztami zarówno perseweracji, jak i wyuczonej nieadekwatności. W badaniu wzięło udział 77 osób, w większości studentów, z czego do analiz włączono 73 osoby. W badaniu wykorzystano kwestionariusz Self-Mastery Scale opracowany przez Leonarda I. Pearlina i Carmiego Schoolera (1978) i kwestionariusz opracowany przez Katharine H. Greenway wraz z zespołem (2014) do pomiaru dyspozycyjnego poczucia kontroli, skalę do pomiaru sytuacyjnego poczucia kontroli mierzącą nasilenie ośmiu stanów lub emocji podczas pandemii koronawirusa oraz zadanie do pomiaru perseweracji i wyuczonej nieadekwatności zaadaptowane do wersji polskiej przez Aleksandrę Gruszkę-Gosiewską i Aleksandrę Różańską na podstawie artykułu Gesine Dreisbach i Thomasa Goschke (2004). Hipotezy badawcze zostały częściowo potwierdzone. Wyuczona nieadekwatność okazała się być istotnie negatywnie skorelowana z poziomem dyspozycyjnego oraz sytuacyjnego poczucia kontroli. Perseweracja okazała się być istotnie pozytywnie skorelowana ze złością. Dla pozostałych warunków korelacje okazały się nieistotne. Analiza moderacji wykazała, że dyspozycyjne poczucie kontroli jest również moderatorem dla związku między sytuacyjnym poczuciem kontroli a wyuczoną nieadekwatnością. Wydaje się, że osoby z wyższym poziomem poczucia kontroli zdają się ponosić mniejsze koszty związane z przełączaniem uwagi na dotąd niewzmacniany wymiar bodźca.

The aim of this study was to examine the relationship between perceived control, perseveration and learned irrelevance. 73 people, mostly students, were included in the analysis. The Self-Mastery Scale, Greenway questionnaire, scale measuring emotional states during coronavirus pandemic and a task in set-switching paradigm to measure perseveration and learned irrelevance were used. A few of research hypotheses have been confirmed. The learned irrelevance turned out to be significantly negatively correlated with global control and the situational control. Perseverance turned out to be significantly positively correlated with anger. The moderation analysis showed that the global control is also the moderator between the situational control and the learned irrelevance. It seems that people with a higher level of control seem to have smaller costs of switching attention to the non-enhanced dimension of the stimulus.