Online First 2025-09-29

W niniejszym badaniu przeanalizowano trwały wpływ traumy historycznej na mniejszość etniczną Łemków w Polsce, koncentrując się na wzajemnych powiązaniach między pamięcią zbiorową, postrzeganiem dyskryminacji i zaufaniem wobec większości polskiej. Łącząc metody jakościowe – w tym stałą obserwację uczestników i pogłębione wywiady - z ilościową ankietą przeprowadzoną wśród 243 Łemków, w badaniu zbadano, w jaki sposób międzypokoleniowe narracje o przymusowych wysiedleniach i prześladowaniach etnicznych kształtują współczesne postawy społeczne. Wyniki badań pokazują, że częste myśli o traumie historycznej i związane z nią objawy psychologiczne są pozytywnie skorelowane z postrzeganiem dyskryminacji etnicznej i negatywnie skorelowane z zaufaniem do instytucji większości etnicznej. Chociaż samo postrzeganie dyskryminacji nie miało znaczącego wpływu na poziom zaufania, objawy traumy historycznej pośredniczyły w tej relacji, podkreślając ich kluczową rolę w kształtowaniu dynamiki międzygrupowej. To interdyscyplinarne, emicko-etyczne podejście podkreśla zarówno odporność, jak i wrażliwość marginalizowanej społeczności borykającej się z dziedzictwem wywłaszczenia. Badanie przyczynia się do zrozumienia zbiorowej ofiary i jej psychospołecznych konsekwencji, oferując spostrzeżenia dotyczące wysiłków na rzecz pojednania, rzecznictwa mniejszości i tworzenia polityki uwzględniającej różnice kulturowe.

This study examines the enduring impact of historical trauma on the Lemko ethnic minority in Poland, focusing on the interrelation between collective memory, perceived discrimination, and trust toward the Polish majority. Combining qualitative methods-including permanent participant observation and in-depth interviews—with a quantitative survey of 243 Lemkos, the research explores how transgenerational narratives of forced displacement and ethnic persecution shape contemporary social attitudes. The findings reveal that frequent thoughts about historical trauma and associated psychological symptoms are positively correlated with perceived ethnic discrimination and negatively correlated with trust in majority-group institutions. While perceived discrimination alone did not significantly predict trust, historical trauma symptoms mediated the relationship, underscoring their central role in shaping intergroup dynamics. This interdisciplinary, emic-etic approach highlights both the resilience and vulnerability of a marginalized community grappling with a legacy of dispossession. The study contributes to the understanding of collective victimhood and its psychosocial consequences, offering insights for reconciliation efforts, minority advocacy, and culturally sensitive policymaking.