Medicinal species in the Atlas of plants and fungi by Wilhelm Fusek (1842-1914)

Czołowy botanik Polski swoich czasów Józef Rostafiński pod koniec XIX wieku przeprowadził ankietę dotyczącą ludowego nazewnictwa i użytkowania roślin. Jednym z respondentów ankiety był biecki aptekarz Wilhelm Fusek. „Atlasu roślin i grzybów” dzieła Fuska powstał w okolicach 1880 roku. Przedstawia on obszerny zbiór rycin roślin i grzybów, z których 200 rycin roślin przeanalizowano w niniejszej pracy pod kątem poprawności oznaczeń, aktualności nazw, statusu geograficzno-historycznego i właściwości leczniczych. Korzystano z takich źródeł jak m.in Plants of the World Online | Kew Science i artykułów naukowych. Wyniki umieszczono w tabeli, w której znajdują się także ryciny roślin dzieła Fuska, współczesne polskie nazwy roślin. Pięć rycin okazało się niedokończonych lub przedstawia rośliny, którym trudno przypisać konkretne nazwy gatunkowe, 150 poprawnie oznaczonych, przy czym dodatkowo 25 raczej poprawnie oznaczonych, 11 spośród roślin niepoprawnie oznaczonych jest podpisane nazwą spokrewnionego gatunku. Nazwy systematyczne zmieniły się w przypadku 63 przeanalizowanych roślin, a 134 pozostało takich samych. Gatunków rodzimych dla Polski we współczesnych granicach jest 150, kenofitów 18, archeofitów 14, efemerofitów 6, roślin uprawianych 19, a niewystępujących w Polsce 20. Udowodnione właściwości lecznicze posiada 145 gatunków, a dodatkowo 12 ma je podawane tylko w medycynie tradycyjnej, 37 gatunków roślin nie wykazuje takowych właściwości według obecnego stanu wiedzy. Fusek część popularnych w swoich okolicach roślin lub uprawianych prawdopodobnie narysował wzorując się na żywych roślinach. Możliwe, że wzorował się na innych opracowaniach, ponieważ ryciny w „Deutschlands Flora in Abbildungen” z 1796 roku dzieła Johanna Georga Sturma i jego syna Jacoba Sturma są bardzo podobne do rycin Fuska. Co warte wspomnienia, 7 rycin przedstawia rośliny niewystępujące w Polsce i nieposiadające właściwości leczniczych, co wskazuje, że Fusek interesował się ogólnie florą, a nie tylko roślinami leczniczymi.

At the end of the 19th century, the leading botanist of Poland of his time, Józef Rostafiński, conducted a survey on the folk naming and use of plants. One of the respondents was Wilhelm Fusek, a pharmacist from Biecz. Fusek's "Atlas roślin i grzybów" was created around 1880. It presents an extensive collection of plant and mushroom drawings, of which 200 plant drawings were analyzed for correctness of markings, validity of names, geographical and historical status and medicinal properties. Sources such as Plants of the World Online | Kew Science and scientific articles were used. The results are placed in a table, which also includes Fusek’s drawings of plants and modern Polish names of species. Five of the drawings are unfinished or depict plants to which it is difficult to assign specific species names, 150 were marked correctly, and an additional 25 were marked rather correctly, 11 of the incorrectly marked plants are described with the name of a related species. The systematic names changed for 63 analyzed plant species and 134 remained the same. There are 150 plant species native to Poland within the modern borders, 18 kenophytes, 14 archaeophytes, 6 ephemerophytes, 19 cultivated plants and 20 plants that don’t occur in Poland. 145 plant species have proven medicinal properties, and an additional 12 have them according to traditional medicine, 37 plants don’t have them according to the current state of knowledge. Fusek probably drew some of the popular or cultivated in his area plants based on living plants. It is also possible that in some cakes he based on other works, because the engravings in "Deutschlands Flora in Abbildungen" from 1796, the works of Johann Georg Sturm and his son Jacob Sturm, are very similar to Fusek's drawings. What’s worth mentioning, 7 drawings present plant species that don’t occur in Poland and don’t have medicinal properties, what indicates that Fusek was probably interested in flora in general and not only medicinal plants.