Krakowskie i ryskie rynki pracy po Covid-19. Czy międzynarodowe firmy będą coraz częściej przenosić się do Rygi i Krakowa wraz z pracownikami pozyskanymi przed rozszerzeniem UE/EOG?

Wraz z zakłóceniem globalnych łańcuchów dostaw przez Covid-19, rosnącymi kosztami życia w krajach Europy Zachodniej i większą akceptacją pracy wykonywanej na odległość, odkąd duża część pracowników umysłowych została zmuszona do opuszczenia biura i przeniesienia się do miejsca zamieszkania, praca w odniesieniu do lokalizacji jest coraz częściej poddawana ponownej ocenie zarówno przez pracodawcę, jak i pracownika. W poprzedniej dekadzie miał miejsce nearshoring firm zachodnich do krajów o gospodarce postkomunistycznej w regionie Europy Środkowo-Wschodniej (CEE), nie były to tylko fabryki na końcu łańcuchów dostaw niemieckiego przemysłu motoryzacyjnego, ale coraz więcej innych operacji niemanualnych, wykorzystujących stosunkowo tańsze i bliższe kraje CEE do obsługi postrzeganych jako bardziej zamożne krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EEA) sprzed 2004 roku. Stoi to w sprzeczności z większością międzynarodowych firm z poprzednich dekad, które zazwyczaj dokonują offshoringu do tańszych lokalizacji, takich jak Indie czy Chiny, i świadczy o potencjale firm zachodnich do near shore, a nie offshore na azjatyckich rynkach pracy. Do 2020 roku, Covid-19 postawił na ten wspomniany potencjał nearshoringu, ponieważ globalny charakter obecnych rynków został zakłócony, ludzie i łańcuchy dostaw zostały gwałtownie wstrzymane. Oznaczało to, że tradycyjne struktury pracy na miejscu zostały zmuszone do modeli zdalnych, importowane materiały z innych kontynentów często nie były dostępne, podobnie jak eksport do klientów. W zglobalizowanej strukturze świata w postindustrialnym, zdigitalizowanym okresie, należy dokonać ponownej oceny zobowiązań w reakcji na kruchość rozciągania operacji biznesowych na całym świecie i z dala od klientów. Zwiększony nearshoring do niskopłatnych wschodnich części EOG wydaje się mieć potencjał do zrównoważenia kwestii kosztów operacyjnych i zmienności globalnych łańcuchów dostaw.Czy jednak takie przesunięcia miejsca pracy przekładają się na oferty pracy dla krajowego rynku pracy, czy też wymagają importu siły roboczej ze względu na popyt i niedobór umiejętności? Czy w takim razie zachodni poszukiwacze pracy w ogóle podejmują te stanowiska, jeśli są dla nich dostępne? Jeśli tak, to stanowi to interesującą narrację w dyskursie, w którym często badania i media skupiały się na niewykwalifikowanej migracji zarobkowej ze Wschodu na mapie Europy do wyżej opłacanych zachodnich krajów członkowskich EOG. Co więcej, wraz z przewidywaną konwergencją różnych rynków europejskich i płac, głoszoną przez tych, którzy w ramach projektu europejskiego najbardziej inwestują w integrację gospodarczą, narracja ta byłaby zwycięstwem zwolenników jednolitego rynku europejskiego, jako że bardziej zacierają się granice między zachodnią zamożną Europą a gospodarką postkomunistyczną w rozwijającej się Europie. Jeśli jednak niesłusznie, to fakt, że te miejsca pracy są dostępne, ale nie są podejmowane, pokazuje, że pomimo najlepszych prób integracji podejmowanych przez projekt europejski, obywatele Europy nadal postrzegają ruch siły roboczej na zachód. Aby zbadać to zagadnienie, przedstawiciele firm rekrutacyjnych w Rydze i Krakowie przedstawili swoje spostrzeżenia na ten temat, a następnie przeprowadzili ankietę wśród niedawno zatrudnionych pracowników z Zachodu w tych miastach. Dzięki tym dwóm perspektywom spojrzenia na temat, wraz z korelującymi danymi, można dostrzec wszelkie długoterminowe trendy, które zmieniają się na europejskim rynku pracy w odniesieniu do nearshoringu w krajach Europy Środkowo-Wschodniej po rozszerzeniu z 2004 roku oraz ich potencjał do przyspieszenia w przyszłości.

With Covid-19’s disruption of global supply chains, the increasing cost of living in Western European countries and more acceptance of work done at a distance since large amounts of white-collar work were forced out of the office to their domicile, work inrelation to location is increasing being reassessed by both employer and employee. In the decade prior, nearshoring of Western firms to post-command economy states in the Central Eastern European (CEE) region had been taking place, these were not just thefactories at the end of the German automobile industry’s supply chains but increasing other non-manual operations using comparatively cheaper and nearer CEE countries to service the perceived more affluent pre-2004 countries of the European Economic Area (EEA). This sat at odds with most international firms of previous decades who are normally offshoring to cheaper locations such as India or China and evidence at the potential for Western firms to near shore rather than offshore to Asian labour markets. By 2020, Covid-19 put interest on this said potential of nearshoring as the globalised nature of current markets was disrupted, people and supply chains were abruptly halted. This meant traditional on-location work structures were forced into remote models, imported material from other continents was often not accessible and neither were exports to clients. In the globalised world structure of the post-industrial digitalised period, reassessments have to be made on the liabilities in reaction to the fragility of stretching business operations across the world and far from clientele. Increased nearshoring to the low-wage Eastern parts of the EEA would appear to have the potential to balance out the issues of operational costs and the volatility of global supply chains.4Yet, do such shifts of work location translate to job offers for the domestic labour market or require an imported workforce due to demand and skills shortages? Even so, are Western job seekers even taking up these positions if available to them? If yes, this poses an interesting narrative in the discourse where often studies and media focused on the unskilled labour migration from the East on the European map to the higher wage Western EEA member states. Further, with the projected convergence of different European markets and wages proclaimed by those in the European project most invest in economic integration, this narrative would be a win for proponents of the European Single Market as more the lines between Western affluent Europe and post-command economy in developing Europe. Yet if wrong, that these jobs are available but not taken up, demonstrates that despite the European project’s best attempt at integration, European citizens still perceive a westward mindset movement of labour.To investigate such a topic, company/hire recruitment representatives in both Riga and Krakow give their insight on this subject followed by a surveying of recently employed Western workers located in these cities. With these dual perspectives on the topic, along with correlating data, one can see any long-term trends that are changing in the European labour market in relation to nearshoring in CEE countries of the post-2004 enlargements and their potential to accelerate in the future.