Comprehensive analysis of ceramic material from the Tuwaneh site, Jordan.

Jednym z efektów badań prowadzonych w 2018 roku przez zespół składający się z przedstawicieli Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Akademii Górniczo-Hutniczej na terenie stanowiska At-Tuwaneh, było pozyskanie z zadokumentowanych wkopów rabunkowych materiału ceramicznego. Jego opracowanie stanowi główny cel poniższej pracy. Stanowisko At-Tuwaneh położone jest w południowej Jordanii, we współczesnym dystrykcie Tafila-Hesa i mimo historycznych tekstów źródłowych wspominających jego lokalizację, rozpoznania przez współczesnych podróżników oraz prowadzonych serii badań powierzchniowych, nie wzbudziło wystarczającego zainteresowania wśród badaczy. Szczególnie zaniedbanym aspektem była kwestia materiału ceramicznego, który pozyskiwany był w ramach tychże badań powierzchniowych, lecz nigdy nie doczekał się właściwego opracowania. Na jego podstawie formułowane były jednak propozycje dotyczące chronologii stanowiska oraz poszczególnych etapów jego zasiedlenia i faz rozwoju. Niestety w związku z brakiem prowadzonych na terenie stanowiska badań archeologicznych na większą skalę, wciąż nie została rozpoznana faktyczna stratygrafia stanowiska, która umożliwiłaby formułowanie wniosków dotyczących chronologii. Fakt ten bardzo negatywnie wpływa na próbę datowania materiału ceramicznego, pozyskanego z pozbawionych kontekstu archeologicznego wkopów rabunkowych, a co za tym idzie cechującego się bardzo dużym stopniem przemieszania. Konieczne było więc przeprowadzenie kompleksowej analizy materiału ceramicznego, której celem była nie tylko próba uzupełnienia wcześniejszych propozycji dotyczących chronologii stanowiska, ale także przygotowanie bazy gromadzącej w sobie dokładne opisy poszczególnych fragmentów diagnostycznych. W analizie materiału zastosowany został specyficzny sposób jego podziału na mniejsze grupy uwzględniający przede wszystkim podobieństwa wizualne lub technologiczne. Analizy te odrzucały stosowane w przypadku badań na innych stanowiskach metody, wykorzystujące wypracowaną w ramach badań wykopaliskowych stratygrafię archeologiczną. Następnym krokiem była próba zweryfikowania jakości utworzonych grup na podstawie analogii pochodzących z dobrze opracowanych stanowisk. Umożliwiło to wstępne umieszczenie stanowiska At-Tuwaneh w szerszym kontekście kulturowym regionu, przygotowując jednocześnie podwaliny pod prowadzone w przyszłości badania.

One of the results of the research carried out in 2018 by a team comprising representatives of the Jagiellonian University and the AGH University of Science and Technology at the At-Tuwaneh site was the retrieval of ceramic material from the documented robbery pits, study of which is the main objective of the following work. The At-Tuwaneh site is located in southern Jordan, in the modern Tafila-Hesa district, and despite historical sources mentioning its location, recognition by modern travelers and a series of surface investigations conducted, it has not attracted sufficient interest among researchers. A particularly neglected aspect was the question of ceramic material, which was acquired as part of these surface surveys, but never lived to see proper study. On its basis, however, proposals were made regarding the chronology of the site and the different stages of its settlement and development phases. Unfortunately, in the absence of larger-scale archaeological investigations carried out at the site, the actual stratigraphy of the site has still not been recognized to enable conclusions to be drawn about the chronology. This fact has a very negative impact on the attempt to date the pottery material, obtained from robbery pits devoid of archaeological context, and therefore characterized by a very high degree of mixing. It was therefore necessary to carry out a comprehensive analysis of the ceramic material, the aim of which was not only to attempt to supplement earlier proposals concerning the chronology of the site, but also to prepare a database that would bring together accurate descriptions of individual diagnostic fragments. In the analysis of the material, a specific method was used to divide it into smaller groups taking into account mainly visual or technological similarities. These analyses rejected the methods applied in the case of research on other sites, using the archaeological stratigraphy developed in the excavations. The next step was to try to verify the quality of the groups formed on the basis of analogies from well-developed sites. This enabled the At-Tuwaneh site to be pre-positioned in the wider cultural context of the region, while preparing the groundwork for future research.