Tacit Consent in Administrative Proceedings

Praca magisterska poświęcona została analizie instytucji milczącego załatwienia sprawy, wprowadzonej do polskiego Kodeksu postępowania administracyjnego nowelizacją z 2017 r. Rozwiązanie to, oparte na fikcji prawnej polegającej na uznaniu sprawy za rozstrzygniętą zgodnie z żądaniem strony w przypadku braku działania organu w ustawowym terminie, stanowi wyraźne odejście od klasycznego modelu decyzyjnego. W polskim systemie prawa administracyjnego jest ono stosunkowo nowe, jednak w innych porządkach europejskich – takich jak niemiecki (Genehmigungsfiktion) czy włoski (silenzio-assenso) – funkcjonuje od wielu lat i stanowi ważny element procedur administracyjnych.Celem pracy było ukazanie genezy i podstaw normatywnych tej instytucji, określenie jej charakteru prawnego, analiza praktycznych aspektów funkcjonowania oraz ocena jej znaczenia dla efektywności i sprawności postępowania administracyjnego. Szczególny nacisk położono na zbadanie relacji pomiędzy dążeniem do usprawnienia procedur administracyjnych a zapewnieniem odpowiedniego poziomu gwarancji ochrony praw jednostki. W tym kontekście sformułowano hipotezy zakładające, że milczące załatwienie sprawy: (1) zostało wprowadzone jako instrument przeciwdziałania przewlekłości i bezczynności organów, (2) reprezentuje jakościowo odmienny model rozstrzygania spraw administracyjnych niż tradycyjna decyzja administracyjna oraz (3) jego skuteczność zależy od równowagi między sprawnością postępowania a poszanowaniem zasad praworządności i ochrony praw jednostki.Praca składa się z czterech rozdziałów. Pierwszy przedstawia genezę i ewolucję instytucji milczącego załatwienia sprawy oraz analizuje orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie. Drugi rozdział koncentruje się na podstawach prawnych i charakterze instytucji, uwzględniając również porównanie z regulacjami w Niemczech, we Włoszech oraz w prawie Unii Europejskiej. Trzeci rozdział omawia praktyczne aspekty jej stosowania, w tym środki kontroli, instytucję wznowienia postępowania oraz wpływ na sprawność i skuteczność działania administracji. Rozdział czwarty ma charakter syntetyczny – podejmuje próbę oceny tej instytucji jako elementu współczesnego postępowania administracyjnego, wskazując jej zalety, ograniczenia i perspektywy dalszego stosowania.Przeprowadzone rozważania prowadzą do wniosku, że instytucja milczącego załatwienia sprawy stanowi wartościowy instrument w systemie postępowania administracyjnego, służący przede wszystkim zwiększeniu efektywności oraz przeciwdziałaniu bezczynności organów. Jednocześnie jej funkcjonowanie wiąże się z istotnymi wyzwaniami, zwłaszcza w zakresie zapewnienia gwarancji procesowych stron i uniknięcia nadmiernego formalizmu fikcji prawnej. W dłuższej perspektywie powodzenie tej instytucji zależeć będzie od umiejętności zachowania równowagi między szybkością i uproszczeniem postępowania a koniecznością ochrony praw jednostki i realizacji zasady praworządności.

The master's thesis is devoted to the analysis of the institution of tacit approval, introduced into the Polish Code of Administrative Procedure by the 2017 amendment. This solution, based on a legal fiction whereby a case is deemed to have been resolved in accordance with the party’s request in the event of the authority’s failure to act within the statutory time limit, constitutes a clear departure from the classical decision-making model. In the Polish system of administrative law, it is a relatively new mechanism, whereas in other European legal orders – such as the German (Genehmigungsfiktion) or the Italian (silenzio-assenso) – it has operated for many years and constitutes an important element of administrative procedures.The aim of the thesis was to present the origins and normative foundations of this institution, to determine its legal nature, to analyse the practical aspects of its functioning, and to assess its significance for the efficiency and effectiveness of administrative proceedings. Particular emphasis was placed on examining the relationship between the need to streamline administrative procedures and the requirement to ensure an adequate level of guarantees for the protection of individual rights. In this context, hypotheses were formulated assuming that tacit approval: (1) was introduced as an instrument to counteract delays and inaction of administrative authorities, (2) represents a qualitatively different model of resolving administrative cases compared to the traditional administrative decision, and (3) its effectiveness depends on maintaining a balance between procedural efficiency and respect for the principles of the rule of law and the protection of individual rights.The thesis consists of four chapters. The first chapter presents the origins and evolution of the institution of tacit approval and analyses the case law of administrative courts in this respect. The second chapter focuses on the legal basis and the nature of the institution, also taking into account comparative perspectives with regulations in Germany, Italy and European Union law. The third chapter discusses the practical aspects of its application, including control mechanisms, the institution of reopening proceedings, as well as its impact on the efficiency and effectiveness of administrative action. The fourth chapter has a synthetic character – it attempts to evaluate this institution as an element of contemporary administrative proceedings, pointing to its advantages, limitations and prospects for further application.The conducted considerations lead to the conclusion that the institution of tacit approval constitutes a valuable instrument within the system of administrative proceedings, serving primarily to increase efficiency and counteract the inaction of administrative authorities. At the same time, its functioning is associated with significant challenges, particularly in terms of ensuring procedural safeguards for the parties and avoiding excessive formalisation of the legal fiction. In the long term, the success of this institution will depend on the ability to maintain a balance between the speed and simplification of proceedings and the need to protect individual rights and uphold the principle of the rule of law.