Człowiek wywrócony na drugą stronę : "Lekcja anatomii” Tadeusza Kantora

2015
journal article
article
dc.abstract.plTekst poświęcony jest dwóm wersjom happeningu Tadeusza Kantora Lekcja anatomii według Rembrandta (Norymberga 1968 i Warszawa 1969) ujętym jako artystyczna transpozycja historycznej formuły lekcji anatomii rozumianej jako akt performatywny. Bezpośredniej inspiracji dostarczył Kantorowi obraz Rembrandta Lekcja anatomii doktora Tulpa. Odwołując się do słynnego malowidła i ożywiając uwiecznioną na nim scenę, Kantor odniósł się równocześnie (pośrednio i bezpośrednio) do tradycji teatrów anatomicznych, które cieszyły się ogromną popularnością w Europie doby renesansu. Dramatyczność i performatywność procesów rozgrywających się w teatrze anatomicznym ma wiele oblicz. Wywodzi się nie tylko z faktu zaistnienia prymarnej sytuacji teatralnej: relacji aktor-widz, działanie i odbiór tego działania. W przestrzeni teatru anatomicznego mają miejsce różnorodne konfrontacje: żywi spotykają się z umarłymi, wiedza - z ignorancją, mieszczańskie cnoty - z przestępczością, prawo - z indywidualnością. Sprawę komplikuje już sam status "aktora" w widowisku sekcji; prowadzący operację (i jego pomocnicy) jest zarazem aktorem i reżyserem, albo też raczej performerem (nie odtwarza roli, lecz przedstawia samego siebie w bezpośrednim związku z sytuacją i skupia się na samej dynamice działania, a nie jego znaczeniu). Rolę aktora pełnią jednak do pewnego stopnia także zwłoki (zarazem jednak są "miejscem akcji" i "rekwizytem"). Jeżeli przyjrzymy się sekcji przez pryzmat szeroko rozumianego performansu, odsłoni się przed nami szeroki obszar zagadnień związanych z funkcją, jakie pełni ludzkie ciało - żywe i martwe - w procesie konstruowania sensów. Kantor dokonał swoistego reenactment sytuacji uwiecznionej na obrazie: na stole spoczywało ciało, u jego wezgłowia tłum studentów, w centrum dokonujący sekcji "profesor Tulp", czyli sam Kantor. Precyzyjnie warstwa po warstwie rozcinał kolejne części ubrania, penetrował zakamarki, wywracał na drugą stronę kieszenie, znajdując w nich przedmioty zwykłe i symboliczne. Budząca grozę, okrutna wersja norymberska i wesoła, karnawałowa wersja warszawska happeningu stanowią awers i rewers tej samej prymarnej sytuacji - wywracania człowieka na drugą stronę.pl
dc.affiliationWydział Polonistyki : Katedra Teatru i Dramatupl
dc.contributor.authorBurzyńska, Anna Róża - 160267 pl
dc.date.accessioned2016-02-25T11:44:45Z
dc.date.available2016-02-25T11:44:45Z
dc.date.issued2015pl
dc.description.additionalPlon konferencji: "Kantor, au croisement de L’art et de l’histoire" z dn. 14-15 kwiecień 2015 r., Paryżpl
dc.description.conftypeinternationalpl
dc.description.number1-2 (308-309)pl
dc.description.physical366-372pl
dc.description.publication0,51pl
dc.description.volume69pl
dc.identifier.issn1230-6142pl
dc.identifier.urihttp://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/21454
dc.languagepolpl
dc.language.containerpolpl
dc.rights.licencebez licencji
dc.subject.enTadeusz Kantorpl
dc.subject.enhappeningpl
dc.subject.enanatomypl
dc.subject.endissectionpl
dc.subject.enhistory of medicinepl
dc.subject.plTadeusz Kantorpl
dc.subject.plhappeningpl
dc.subject.planatomiapl
dc.subject.plsekcjapl
dc.subject.plhistoria medycynypl
dc.subtypeArticlepl
dc.titleCzłowiek wywrócony na drugą stronę : "Lekcja anatomii” Tadeusza Kantorapl
dc.title.alternativeMan turned inside out : "An anatomy lesson" by Tadeusz Kantorpl
dc.title.journalKontekstypl
dc.title.volumeAntropologia pamięcipl
dc.typeJournalArticlepl
dspace.entity.typePublication
dc.abstract.plpl
Tekst poświęcony jest dwóm wersjom happeningu Tadeusza Kantora Lekcja anatomii według Rembrandta (Norymberga 1968 i Warszawa 1969) ujętym jako artystyczna transpozycja historycznej formuły lekcji anatomii rozumianej jako akt performatywny. Bezpośredniej inspiracji dostarczył Kantorowi obraz Rembrandta Lekcja anatomii doktora Tulpa. Odwołując się do słynnego malowidła i ożywiając uwiecznioną na nim scenę, Kantor odniósł się równocześnie (pośrednio i bezpośrednio) do tradycji teatrów anatomicznych, które cieszyły się ogromną popularnością w Europie doby renesansu. Dramatyczność i performatywność procesów rozgrywających się w teatrze anatomicznym ma wiele oblicz. Wywodzi się nie tylko z faktu zaistnienia prymarnej sytuacji teatralnej: relacji aktor-widz, działanie i odbiór tego działania. W przestrzeni teatru anatomicznego mają miejsce różnorodne konfrontacje: żywi spotykają się z umarłymi, wiedza - z ignorancją, mieszczańskie cnoty - z przestępczością, prawo - z indywidualnością. Sprawę komplikuje już sam status "aktora" w widowisku sekcji; prowadzący operację (i jego pomocnicy) jest zarazem aktorem i reżyserem, albo też raczej performerem (nie odtwarza roli, lecz przedstawia samego siebie w bezpośrednim związku z sytuacją i skupia się na samej dynamice działania, a nie jego znaczeniu). Rolę aktora pełnią jednak do pewnego stopnia także zwłoki (zarazem jednak są "miejscem akcji" i "rekwizytem"). Jeżeli przyjrzymy się sekcji przez pryzmat szeroko rozumianego performansu, odsłoni się przed nami szeroki obszar zagadnień związanych z funkcją, jakie pełni ludzkie ciało - żywe i martwe - w procesie konstruowania sensów. Kantor dokonał swoistego reenactment sytuacji uwiecznionej na obrazie: na stole spoczywało ciało, u jego wezgłowia tłum studentów, w centrum dokonujący sekcji "profesor Tulp", czyli sam Kantor. Precyzyjnie warstwa po warstwie rozcinał kolejne części ubrania, penetrował zakamarki, wywracał na drugą stronę kieszenie, znajdując w nich przedmioty zwykłe i symboliczne. Budząca grozę, okrutna wersja norymberska i wesoła, karnawałowa wersja warszawska happeningu stanowią awers i rewers tej samej prymarnej sytuacji - wywracania człowieka na drugą stronę.
dc.affiliationpl
Wydział Polonistyki : Katedra Teatru i Dramatu
dc.contributor.authorpl
Burzyńska, Anna Róża - 160267
dc.date.accessioned
2016-02-25T11:44:45Z
dc.date.available
2016-02-25T11:44:45Z
dc.date.issuedpl
2015
dc.description.additionalpl
Plon konferencji: "Kantor, au croisement de L’art et de l’histoire" z dn. 14-15 kwiecień 2015 r., Paryż
dc.description.conftypepl
international
dc.description.numberpl
1-2 (308-309)
dc.description.physicalpl
366-372
dc.description.publicationpl
0,51
dc.description.volumepl
69
dc.identifier.issnpl
1230-6142
dc.identifier.uri
http://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/21454
dc.languagepl
pol
dc.language.containerpl
pol
dc.rights.licence
bez licencji
dc.subject.enpl
Tadeusz Kantor
dc.subject.enpl
happening
dc.subject.enpl
anatomy
dc.subject.enpl
dissection
dc.subject.enpl
history of medicine
dc.subject.plpl
Tadeusz Kantor
dc.subject.plpl
happening
dc.subject.plpl
anatomia
dc.subject.plpl
sekcja
dc.subject.plpl
historia medycyny
dc.subtypepl
Article
dc.titlepl
Człowiek wywrócony na drugą stronę : "Lekcja anatomii” Tadeusza Kantora
dc.title.alternativepl
Man turned inside out : "An anatomy lesson" by Tadeusz Kantor
dc.title.journalpl
Konteksty
dc.title.volumepl
Antropologia pamięci
dc.typepl
JournalArticle
dspace.entity.type
Publication

* The migration of download and view statistics prior to the date of April 8, 2024 is in progress.

Views
8
Views per month
Views per city
Warsaw
2
Krakow
1
Wieliczka
1

No access

No Thumbnail Available