Moscow as a character in Dmitry Glukhovsky's novel Text. Pre-translation analysis of selected elements of the depicted world

Niniejsza praca magisterska poświęcona jest analizie wizerunku Moskwy jako samodzielnego bohatera w powieści Dmitrija Głuchowskiego „Tekst” oraz badaniu specyfiki tłumaczenia i językowej specyfiki tekstu w kontekście reprezentacji środowiska miejskiego. Praca została wykonana w ramach kierunku „Język rosyjski w tłumaczeniach specjalistycznych” i ma na celu ujawnienie kulturowych i socjologicznych aspektów ucieleśnionych w obrazie stolicy Rosji we współczesnej prozie.W pierwszym rozdziale omówiono pojęcie „tekstu moskiewskiego” oraz miejsce Moskwy w kulturze i literaturze rosyjskiej. Moskwa jest analizowana jako przestrzeń sakralna, „Trzeci Rzym” i symbol tradycyjnej „rosyjskości”, przeciwstawiającej się modernistycznemu Petersburgowi. Przeprowadzono przegląd transformacji wizerunku Moskwy w literaturze XIX-XX wieku, kładąc nacisk na jej sakralne i świeckie znaczenie, omówiono kluczowych autorów, w tym Bułhakowa, którzy kształtowali mit Moskwy w kulturze.W rozdziale drugim przeprowadzono szczegółową analizę wizerunku Moskwy w powieści „Tekst” Głuchowskiego. Miasto jest traktowane jako żywy organizm i samodzielna postać, odzwierciedlająca stan wewnętrzny głównego bohatera, Ilji Goryunowa. Szczegółowo analizowane są opisy środowiska miejskiego, kontrasty architektoniczne, wpływ chaosu urbanistycznego, ciemności i światła na postrzeganie miasta. Rozważana jest dychotomia centrum-peryferie poprzez relacje między Moskwą a Łobnią, ujawniane są metafory symbolizujące podziały społeczno-kulturowe między prowincją a stolicą.W rozdziale trzecim przeprowadzono analizę translatoryczną i leksykalną powieści, uwzględniając obraz środowiska miejskiego. Analizowane są środki leksykalne tworzące obraz Moskwy: słowa związane z wrażeniami sensorycznymi, słowa oddające miejski chaos i pustkę, metafory kojarzące miasto z ciałem, oddechem, ranami i uzdrowieniem. Wskazano rolę tłumacza w zachowaniu tych obrazów i emocjonalnego zabarwienia w procesie tłumaczenia.

This master's thesis is devoted to analysing the image of Moscow as an independent character in Dmitry Glukhovsky's novel ‘The Text’ and examining the specifics of translation and the linguistic characteristics of the text in the context of representing the urban environment. The thesis was written as part of the ‘Russian Language in Specialised Translation’ programme and aims to reveal the cultural and sociological aspects embodied in the image of the Russian capital in contemporary prose.The first chapter discusses the concept of the ‘Moscow text’ and Moscow's place in Russian culture and literature. Moscow is analysed as a sacred space, the ‘Third Rome’ and a symbol of traditional ‘Russianness’, as opposed to modernist St. Petersburg. A review of the transformation of Moscow's image in 19th- and 20th-century literature is conducted, emphasising its sacred and secular significance, and key authors, including Bulgakov, who shaped the myth of Moscow in culture are discussed.The second chapter provides a detailed analysis of the image of Moscow in Glukhovsky's novel ‘Text’. The city is treated as a living organism and an independent character, reflecting the inner state of the main character, Ilya Goryunov. Descriptions of the urban environment, architectural contrasts, and the influence of urban chaos, darkness and light on the perception of the city are analysed in detail. The centre-periphery dichotomy is considered through the relationship between Moscow and Lobnya, and metaphors symbolising the socio-cultural divisions between the provinces and the capital are revealed.The third chapter presents a translational and lexical analysis of the novel, taking into account the image of the urban environment. The lexical means that create the image of Moscow are analysed: words associated with sensory impressions, words reflecting urban chaos and emptiness, metaphors associating the city with the body, breath, wounds and healing. The role of the translator in preserving these images and emotional connotations in the translation process is highlighted.