Dyfuzja norm i opór: Europeizacja prawodawstwa dotyczącego przemocy seksualnej w Rumunii i Mołdawii

Niniejsza praca analizuje, w jaki sposób europejskie normy prawne dotyczące wykorzystywania seksualnego dzieci przeniknęły do krajowych porządków prawnych Rumunii i Republiki Mołdawii, dwóch państw, które dzielą wspólne dziedzictwo prawne, lecz znajdują się na różnych etapach procesu integracji europejskiej. Badanie obejmuje nie tylko stopień formalnego dostosowania do standardów europejskich, ale także mechanizmy i uwarunkowania, w ramach których owo dostosowanie następowało.Łącząc analizę prawnoporównawczą z metodą śledzenia procesu (process tracing), praca bada, w jaki sposób instrumenty europejskie – takie jak Konwencja z Lanzarote, dyrektywy UE czy orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka – ukształtowały zarówno materialnoprawne przepisy prawa karnego, jak i gwarancje procesowe dla małoletnich ofiar. Badanie przyjmuje funkcjonalne podejście do porównania prawa i odwołuje się do teorii dyfuzji norm oraz europeizacji, w szczególności do modelu cyklu życia norm Finnemore i Sikkinka, w celu uchwycenia dynamiki powstawania, rozpowszechniania i internalizacji norm.Wyniki pokazują, że oba państwa stopniowo dostosowywały swoje prawo do zobowiązań europejskich, lecz podążały odmiennymi ścieżkami. Reforma w Rumunii była silnie stymulowana warunkowością przedakcesyjną, po czym postęp stał się wolniejszy po przystąpieniu do UE. Mołdawia, mimo że dopiero niedawno uzyskała status kandydata, wykazuje znaczną dynamikę reform wspieraną przez wspólne inicjatywy UE i Rady Europy oraz przez kształtującą się krajową własność norm europejskich.

This thesis examines how European legal norms on child sexual abuse have diffused into the national legal frameworks of Romania and the Republic of Moldova, two countries that share a common legal heritage but are positioned at different stages of the European integration process. The study investigates not only the degree of formal alignment with European standards, but also the mechanisms and conditions through which this alignment has taken place.Combining comparative legal analysis with process tracing, the study explores how European instruments – such as the Lanzarote Convention, EU Directives, and rulings from the European Court of Human Rights – have shaped both substantive criminal law provisions and procedural safeguards for child victims. The research adopts a functional approach to legal comparison and draws on norm diffusion and Europeanisation theory, particularly Finnemore and Sikkink’s norm life cycle model, to capture the dynamics of norm emergence, cascade, and internalisation.Findings reveal that both countries have progressively aligned their laws with European obligations, but through different trajectories. Romania’s reforms were heavily driven by pre-accession conditionality, followed by slower progress post-accession. Moldova, despite only recently acquiring candidate status, has demonstrated strong reform momentum supported by joint EU–Council of Europe initiatives and emerging domestic ownership of European norms.