Language and thought – selected aspects of linguistic relativity based on the example of Chinese

Praca podejmuje zagadnienie relacji między językiem a myśleniem w świetle koncepcji relatywizmu językowego. Celem jest przedstawienie wybranych dowodów na rzecz tej koncepcji w dwóch ujęciach: abstrakcyjnym, dotyczącym mechanizmów konceptualizacji, oraz neurobiologicznym, odnoszącym się do przetwarzania języka w mózgu. Podstawę teoretyczną stanowi hipoteza Sapira-Whorfa, której główne założenia i współczesne interpretacje zostają omówione w odniesieniu do języka chińskiego, stanowiącego główny materiał badawczy pracy. W pracy przedstawiono sposoby konceptualizacji czasu za pomocą metafor przestrzennych, wskazując na powiązanie między strukturą językową a schematami organizacji pojęć abstrakcyjnych. Omówiono również chiński system klasyfikatorów oraz badania analizujące wpływ kategorii językowych na procesy grupowania i oceniania podobieństwa między obiektami. Na poziomie neurobiologicznym przybliżono badania wskazujące na odmienne wzorce aktywności neuronalnej związane z właściwościami języka chińskiego. Przedstawione rozważania prowadzą do wniosku, że język wpływa na myślenie, kształtując sposób rozumienia pojęć i interpretowania rzeczywistości. Wpływ ten ma charakter systemowy, lecz pozostaje elastyczny i zależny od kontekstu oraz doświadczenia użytkownika. Względność językową należy zatem rozumieć jako koncepcję opisującą tendencje poznawcze, a nie deterministyczną teorię zakładającą sztywne ograniczenia językowe.

The thesis addresses the relationship between language and thought in the context of the concept of linguistic relativity. The aim is to present selected evidence in support of this concept from two perspectives: an abstract one, concerning mechanisms of conceptualization, and a neurobiological one, referring to language processing in the brain. The theoretical foundation is the Sapir-Whorf hypothesis, whose main assumptions and contemporary interpretations are discussed with reference to Chinese, which serves as the primary research material of the thesis. The thesis presents ways of conceptualizing time through spatial metaphors, pointing to the connection between linguistic structure and the schemas used in the organization of abstract concepts. The Chinese classifier system is also discussed, along with studies examining the influence of linguistic categories on the processes of grouping and assessing similarity between objects. At the neurobiological level, studies indicating distinct patterns of neural activity associated with the properties of Chinese are presented. The considerations outlined lead to the conclusion that language influences thought by shaping the way concepts are understood and reality is interpreted. This influence is systemic in nature, yet remains flexible and dependent on context and the user's linguistic experience. Linguistic relativity should therefore be understood as a concept describing cognitive tendencies, rather than a deterministic theory assuming rigid linguistic constraints.