Bibliogr. s. 213-214

Pomimo odległości geograficznej, jaka je dzieli, polską i irańską kulturę łączą nie tylko indoeuropejskie korzenie, ale także podobne stosunkowo niedawne doświadczenia historyczne i literackie. Wynikające z nich podobieństwa kulturowe mogą niekiedy istotnie wzbogacać repozytorium środków dostępnych tłumaczowi. Zważywszy na ogólną tendencję do egzotyzacji w tradycji przekładu z języka perskiego na polski uważność wobec wspólnych treści kulturowych oraz ostrożna inskrypcja rodzimości (by użyć terminu Lawrence'a Venutiego) wydaje się szczególnie wymagać namysłu badawczego. Bazując na metodologii szkoły Translation Studies niniejszy artykuł analizuje strategie przekładu poematu uznanej irańskiej poetki Foruq Farroxzād "O, kraino pełna skarbów" ("Ey marz-e por-gowhar…"). Poprzez porównanie tej satyry społecznej powstałej w Iranie pod rządami Mohammada Rezy Pahlawiego z jej polskimi odpowiednikami z okresu powojnia i komunizmu, jak również z kilkoma przekładami angielskimi i włoskim, autorka artykułu odkrywa na ogół niedostrzegane kulturowe i historyczne podobieństwa, które ułatwiają bezpośredni przekład humoru i satyrycznych aluzji z języka perskiego na polski. Porównanie to pokazuje, że polski idiom literacki zapewnia satysfakcjonujące odpowiedniki terminów oddających takie aspekty panowania drugiego Pahlawiego jak biurokracja, zideologizowany język, korupcja i cenzura. Ponadto karykaturalna tęsknota za minioną chwałą i hipokryzja wyśmiewana przez Farroxzād to wady narodowe często opisywane także przez jej polskich kolegów po piórze.

Despite geographical distance, Polish and Iranian cultures share not only Indo-European origins but also similar recent historical and literary experiences. These areas of cultural proximity can occasionally enrich the repertoire of strategies available in translation. Given the general tendency towards exoticisation when translating Persian texts into Polish, careful consideration of shared cultural notions, as well as the limited inscription of domestic ideas (in Lawrence Venuti’s terms), emerges as a particularly valid direction for study. Drawing on methodology of Translation Studies, this article analyses strategies for translating a lengthy poem by the prominent Iranian modern poet Foruq Farroxzād, "Oh, Land Full of Treasures…" ("Ey marz-e por-gowhar…"). By comparing this social satire - written in Mohammad Reza Pahlavi’s Iran - with its Polish counterparts from the communist and pre-WWII eras, as well as its English and Italian translations, the author highlights commonly unrecognized cultural and historical similarities that facilitate the straightforward translation of humour and satiric allusions between Persian and Polish. This comparison demonstrates that the Polish literary idiom is fully capable of providing satisfactory equivalents for terms reflecting such aspects of the second Pahlavi reign as bureaucracy, ideologized language, corruption, and censorship. Moreover, the longing for past glory and the hypocrisy mocked by Farroxzād in Iranians are national flaws often referenced by her Polish counterparts.