Grammatical analysis of neologisms translation in chosen polish and russian versions of Lewis Carroll's "Jabberwocky" in the light of differences in english, polish and russian word-formation systems

In my dissertation - linguistic and translatological at the same time - I consider the question of translation of neologisms, i.e. creating formal and semantical equivalents in target language based on its word-formation system. In order to name objects and phenomena, which have no words to be described with in a particular language, one creates new lexemes. In the same way to recreate a lyric, which is basicly composed of neologisms only, you need to use coresponding neologisms - in other case there is a risk of losing its characteristic atmosphere and thus losing the author's concept.I consider this question using different varsions of translation for the nonsense verse "Jabberwocky" created by Lewis Carroll. In polish and russian there is more than one of those versions, for my analysis I have chosen six of them - three in polish, three in russian. Translations were prepared by Maciej Słomczyński, Robert Stiller, Jolanta Kozak, Tatyana Shchepkina-Kupernik, Vsevolod and Lev Uspienskiye, and Dina Orlovskaya.The most important matter for analysed examples is the difference between word-formational systems in seperate languages. They are the reason for difficulties, which may be met by authors of translations of lyrics of this sort. It forces them, when translating neologisms, to analyze deeper - both on formal and semantical layers.In the first chapter of my dissertation I present the silhouette of the author and his works. Then, i describe the history behind the "Jabberwocky" and possible sources of inspiration, lastly I give explanations for the words used within the poem, which have been provided by the author himself. Additionally the first chapter contains the story of soviet linguist L. W. Shcherba, who created - as an experiment - a nonsense sentence, which was grammaticly correct in every way.Second chapter describes neologisms - their forms, ways of creations and functions. It shows one of classifications of word-formation processess operating within linguistics (after B. Szymanek), with explanations and descriptions of their importance and position in english, polish and russian, showing the similiarities and differences. This classification divides processes between morfological and word-manufacturing processes, and divides the first group in two subgroups - concatenatie and noncancenative processes.The last chapter contais practical comparative analysis of neologisms from original text and different versions of their translations.

W swojej pracy - równocześnie lingwistycznej i translatologicznej - rozpatruję kwestię przekładu neologizmów, tj. tworzenia formalnych i semantycznych ekwiwalentów w języku przekładu, w oparciu o jego system słowotwórczy. Dla nazwania przedmiotów i zjawisk, nie mających nazwy w leksykonie danego języka tworzy się nowe leksemy. W taki sam sposób dla odtworzenia utworu, który zbudowany jest na neologizmach należy posłużyć się odpowiadającymi im neologizmami - w innym przypadku istnieje ryzyko utraty charakterystycznego wydźwięku utworu, a tym samym zagubienia zamysłu autora.Problem ten rozpatruję na przykładzie wariantów tłumaczenia wiersza "Jabberwocky" Lewisa Carrolla, należącego do nurtu tzw. poezji absurdalnej. Tekst utworu doczekał się - poza tłumaczeniem na niemal wszystkie języki świata - także kilku różnych wariantów tłumaczenia na języki polski i rosyjski. Dla potrzeb mojej analizy wybrałem trzy polskie tłumaczenia i trzy rosyjskie, autorami których są Maciej Słomczyński, Robert Stiller, Jolanta Kozak, Tatiana Szczepkina-Kupiernik, Wsiewołod i Lew Uspieńscy, i Dina Orłowskaja.Najważniejszą kwestią dla analizowanych przykładów jest różnica pomiędzy systemami słowotwórczymi poszczególnych języków. Są one przyczyna powstawania przeszkód i trudności, na które natrafiają autorzy tłumaczeń tekstów tego typu. Zmusza ich to przy przekładzie neologizmów do głębszej analizy tak formalnej jak i semantycznej ich warstwy.W pierwszym rozdziale pracy przedstawiam sylwetkę autora analizowanego tekstu, w tym także jego osiągnięcia, nie tylko na polu literatury. Opisuję także historię powstania utworu "Jabberwocky", koncepcje na temat możliwych źródeł jego inspiracji, a na samym końcu także objaśnienia występujących w nim słów, podane kiedyś przez samego autora. Dodatkowo, rozdział pierwszy zawiera słynną wśród językoznawców historię utworzenia przez radzieckiego akademika L. W. Szczerbę nonsensownego zdania, mieszczącego się jednak w ramach zasad gramatycznych języka rosyjskiego.Drugi rozdział mówi o neologizmach - ich rodzajach, sposobie powstawania i funkcji. Opisuje jedną z klasyfikacji procesów słowotwórczych istniejących w językoznawstwie (za B. Szymankiem) z dokładniejszym objaśnieniem wszystkich procesów, a także opisaniem ich pozycji i znaczenia w językach angielskim, polskim i rosyjskim. Klasyfikacja ta zakłada podział procesów słowotwórczych na morfologiczne i tzw. word-manufacturing, z których pierwsze dzielą się na konkatenatywne i niekonkatenatywne. W oparciu o powyższą klasyfikację zestawiłem podobieństwa i różnice między słowotwórstwem wszystkich trzech języków, formułując przy tym wnioski dotyczące wpływu tych różnic na tłumaczenie.Ostatni rozdział zawiera praktyczną zestawieniową analizę neologizmów oryginalnego tekstu z ich odpowiednikami w przekładzie.