The effect of climatic, epidemic and epizootic factors on warfare in 11th to 13th century Rus.

W niniejszej pracy podjęto problem wpływu czynników klimatycznych, epidemicznych i epizootycznych na działania wojenne na Rusi w XI–XIII wieku. Praca składa się z dwóch części. W pierwszej z nich pokazano wpływ na kampanie wojskowe Rurykowiczów takich czynników klimatycznych jak zamarznięcia rzek i jezior, śniegi i sroga zima, wylewy rzek, mgły i burze. W drugiej części główną uwagę skupiono na podkreśleniu roli chorób masowych, zarówno wśród ludzi jak i wśród zwierząt, w trakcie wypraw wojskowych. Autor uważa, że czynniki klimatyczne niejednokrotnie potrafiły wprowadzić walczące strony w zakłopotanie i miały znaczący, chociaż nie zawsze decydujący, wpływ na przebieg kampanii militarnych na Rusi. Bardziej odczuwalnym był wpływ epidemii i epizootii, które niejednokrotnie decydowały o wynikach wojen, gdyż strony dotknięte nimi były pozbawione morale i środków do prowadzenia walki.

The following work tackles the effect of climatic, epdemic and epizootic factors on warfare in 11th to 13th century Rus. This work is comprised of two parts. First one is trying to show the importance of various climatic factors in warfare, like: frozing of lakes and rivers, snow and hard winter, river flooding, fogs and storms, The second part is focused on diseases that had an effect on humans and animals during the military campaigns. The author thinks that the climatic factors were often suprising for beligerents and had an imapct on wars in the period but not always. More impactful were epidemics and epizootics which were decisive in many wars because the victims of these factors often lost their morale and means to wage war.