Sex and stereotype. Locus of control and self-efficacy in high school students in relation to their gender schema

Celem przeprowadzonych badań było scharakteryzowanie grupy uczniów kończących szkołę średnią pod względem ich płci psychologicznej, poczucia samoskuteczności i umiejscowienia kontroli. Starano się sprawdzić, czy młode kobiety i mężczyźni, w myśl panujących stereotypów, różnią się między sobą pod względem poczucia samoskuteczności i wewnętrznego umiejscowienia kontroli oraz czy ewentualne różnice widoczne są jedynie na poziomie płci biologicznej, czy rolę odgrywa tu płeć psychologiczna i stopień utożsamiania się ze stereotypem. Zakładano, że wykazane zostaną istotne różnice w zakresie poczucia samoskuteczności, a także umiejscowienia kontroli pomiędzy kobietami i mężczyznami zarówno na poziomie płci biologicznej, jak i psychologicznej. Oczekiwano także, że wykryte zostaną zależności pomiędzy płcią psychologiczną a profilem klasy oraz, że osoby uczęszczające do klasy o profilu „zgodnym” ze stereotypem, będą charakteryzować się istotnie wyższym poziomem samoskuteczności oraz wewnętrznym umiejscowieniem kontroli. W badaniu udział wzięło 114 osób, w tym 74 kobiety i 40 mężczyzn. Wszyscy respondenci w momencie badania uczęszczali do trzeciej klasy liceum ogólnokształcącego. W celu weryfikacji postawionych hipotez wykorzystano następujące narzędzia: Skalę I-E Juliana B. Rottera, Skalę Uogólnioną Własnej Skuteczności GSES R. Schwarzera, M. Jerusalema i Z. Juczyńskiego oraz inwentarz do oceny płci psychologicznej IPP autorstwa A. Kuczyńskiej.Wykazano, że w grupie badanej kobiety były istotnie bardziej zewnątrzsterowne niż mężczyźni (Z=-2,364, p=0,018). Badanie, zgodnie z oczekiwaniami, wykazało również pewne różnice w zakresie poczucia samoskuteczności w zależności od płci psychologicznej. Osoby androgyniczne charakteryzowało istotnie wyższe poczucie samoskuteczności niż w przypadku kobiecych kobiet (p=0,017) i osób o nieokreślonym typie płci psychologicznej (p<0,001). Wyższe poczucie samoskuteczności wykazano także dla męskich mężczyzn, w porównaniu z typem nieokreślonym (p<0,001) i kobiecymi kobietami (p=0,003). Jeśli chodzi o umiejscowienie kontroli, wykazano, że męscy mężczyźni są istotnie bardziej wewnątrzsterowni w porównaniu z kobiecymi kobietami (p=0,030). Nie wykazano związku pomiędzy płcią psychologiczną a wybranym profilem klasy. Nie wykazano również, by osoby uczęszczające do klasy o profilu „zgodnym” ze stereotypem, charakteryzowały się istotnie wyższym poziomem samoskuteczności oraz częstszym wewnętrznym umiejscowieniem kontroli.

The aim of this study was to characterize a group of students finishing high school, in terms of their gender schema, self-efficacy and locus of control. The objective of the research was to examine if there was a significant difference between young men and women, regarding their self-efficacy and locus of control and if the potential differences were related only to their biological sex or to their gender schema as well. The sample of the study consisted of 114 students, 74 women and 40 men. In order to conduct the study, following questionnaires were used: IE Rotter Scale, The General Self-Efficacy Scale and the Polish version of Sex-Role Inventory, elaborated by A. Kuczynska.It was found that women, comparing to men, were significantly more often characterised by external locus of control (Z=-2,364, p=0,018). Additionally, as expected, some differences in terms of self-efficacy were found in relation to the gender schema. Androgynous type achieved significantly higher results on a self-efficacy scale, in comparison to feminine women (p=0,017) and undifferentiated type (p<0,001). Higher self-efficacy level was also proved for masculine men, when compared to the undifferentiated type (p<0,001) and feminine women (p=0,003). When it comes to the locus of control, masculine men were proved to be significantly more internally-controlled, in comparison to feminine women (p=0,030). No relationship between gender schema and a class profile chosen in high school was found. The study did not confirm the hypothesis that people who follow a path of education consistent with the popular stereotypes of male and female abilities are characterised by higher levels of self-efficacy or internal control.