Editorial : experiment

Tekst podejmuje problem eksperymentu jako kluczowej kategorii w sztuce – historycznie związanej z awangardą, a współcześnie funkcjonującej w napięciu między ryzykiem a jego symulacją. Autorzy wskazuje, że pierwotne rozumienie eksperymentu, zakorzenione w metodologii naukowej i podkreślające niepewność wyniku, zostało w dużej mierze oswojone i zinstytucjonalizowane. W efekcie wiele praktyk artystycznych jedynie powiela dawne strategie awangardowe, produkując "bezpieczne" imitacje eksperymentu zamiast realnego ryzyka twórczego. Tekst rekonstruuje napięcie między autentycznym eksperymentowaniem – które zakłada brak pewności co do statusu dzieła – a jego skomercjalizowaną formą, podporządkowaną rozpoznawalności i rynkowi. W tym kontekście eksperyment jawi się nie tyle jako styl czy metoda, lecz jako postawa wobec nieznanego, wymagająca otwartości na porażkę i przekroczenie ustalonych konwencji.

The text addresses the problem of experiment as a key category in art—historically associated with the avant-garde, and today operating in a tension between risk and its simulation. The author points out that the original understanding of experiment, rooted in scientific methodology and emphasizing the uncertainty of outcomes, has largely been domesticated and institutionalized. As a result, many artistic practices merely replicate earlier avant-garde strategies, producing "safe" imitations of experimentation rather than engaging in genuine creative risk. The text reconstructs the tension between authentic experimentation—which presupposes uncertainty regarding the status of the work—and its commercialized form, subordinated to recognizability and the market. In this context, experiment appears not so much as a style or method, but as an attitude toward the unknown, requiring openness to failure and a willingness to transgress established conventions.