Simple view
Full metadata view
Authors
Statistics
Zsekularyzować ascezę : filozoficzna propozycja dobrego życia u Arnolda Gehlena
Secularising asceticism : Arnold Gehlen's philosophical proposal for the good life
Arnold Gehlen
asceza
sekularyzacja
antropologia filozoficzna
Michel Foucault
Max Weber
Praktyka ascezy jako możliwy element dobrego życia jest częstym przedmiotem dyskusji we współczesnych pracach filozoficznych (Foucault, Agamben, Sloterdijk). Celem artykułu jest analiza i krytyka wcześniejszej zachęty do ascezy sformułowanej przez konserwatywnego niemieckiego filozofa i socjologa, Arnolda Gehlena (1904-1976). Po przedstawieniu dziejów filozoficznego pojęcia "ascezy" scharakteryzowana zostaje propozycja Gehlena, który zachęca do aktualizacji i sekularyzacji ascezy jako utopijnej, ale ugruntowanej w założeniach antropologii filozoficznej, odpowiedzi na imperatywy społeczeństwa konsumpcyjnego. Analizuję zaproponowane przez niego rozróżnienie jej trzech form: stimulans, disciplina i sacrificium. Następnie poddaję krytyce tezę Gehlena, iż asceza nie została zsekularyzowana w świecie nowożytnym, pokazując, że pomija on fenomen "ascezy wewnątrzświatowej" opisany przez Maxa Webera i jego późniejszych komentatorów. W zakończeniu wskazuję na autorytarne i elitarystyczne rysy Gehlenowskiej interpretacji, sugerując alternatywne możliwości rozwinięcia jego propozycji.
| dc.abstract.en | Praktyka ascezy jako możliwy element dobrego życia jest częstym przedmiotem dyskusji we współczesnych pracach filozoficznych (Foucault, Agamben, Sloterdijk). Celem artykułu jest analiza i krytyka wcześniejszej zachęty do ascezy sformułowanej przez konserwatywnego niemieckiego filozofa i socjologa, Arnolda Gehlena (1904-1976). Po przedstawieniu dziejów filozoficznego pojęcia "ascezy" scharakteryzowana zostaje propozycja Gehlena, który zachęca do aktualizacji i sekularyzacji ascezy jako utopijnej, ale ugruntowanej w założeniach antropologii filozoficznej, odpowiedzi na imperatywy społeczeństwa konsumpcyjnego. Analizuję zaproponowane przez niego rozróżnienie jej trzech form: stimulans, disciplina i sacrificium. Następnie poddaję krytyce tezę Gehlena, iż asceza nie została zsekularyzowana w świecie nowożytnym, pokazując, że pomija on fenomen "ascezy wewnątrzświatowej" opisany przez Maxa Webera i jego późniejszych komentatorów. W zakończeniu wskazuję na autorytarne i elitarystyczne rysy Gehlenowskiej interpretacji, sugerując alternatywne możliwości rozwinięcia jego propozycji. | |
| dc.contributor.author | Jędrzejek, Michał | |
| dc.date.accession | 2026-06-02 | |
| dc.date.accessioned | 2026-06-02T12:26:15Z | |
| dc.date.available | 2026-06-02T12:26:15Z | |
| dc.date.createdat | 2026-06-02T12:26:15Z | en |
| dc.date.issued | 2019 | |
| dc.date.openaccess | 0 | |
| dc.description.accesstime | w momencie opublikowania | |
| dc.description.number | 61 | |
| dc.description.physical | 19-33 | |
| dc.description.version | ostateczna wersja wydawcy | |
| dc.identifier.doi | 10.33392/diam.1028 | |
| dc.identifier.issn | 1733-5566 | |
| dc.identifier.project | DRC AI | |
| dc.identifier.uri | https://ruj.uj.edu.pl/handle/item/574665 | |
| dc.identifier.weblink | https://diametros.uj.edu.pl/diametros/pl/article/view/1028 | |
| dc.language | pol | |
| dc.language.container | pol | |
| dc.rights | Udzielam licencji. Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowa | |
| dc.rights.licence | CC-BY | |
| dc.rights.uri | http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl | |
| dc.share.type | otwarte czasopismo | |
| dc.source.integrator | false | |
| dc.subject.pl | Arnold Gehlen | |
| dc.subject.pl | asceza | |
| dc.subject.pl | sekularyzacja | |
| dc.subject.pl | antropologia filozoficzna | |
| dc.subject.pl | Michel Foucault | |
| dc.subject.pl | Max Weber | |
| dc.subtype | Article | |
| dc.title | Zsekularyzować ascezę : filozoficzna propozycja dobrego życia u Arnolda Gehlena | |
| dc.title.alternative | Secularising asceticism : Arnold Gehlen's philosophical proposal for the good life | |
| dc.title.journal | Diametros | |
| dc.type | JournalArticle | |
| dspace.entity.type | Publication | en |
