The picture too cold? : Edward Raczyński’s Istanbul - postcolonial (re)interpretations

Praca stanowi próbę interpretacji fragmentów "Dziennika podróży do Turcyi odbytey w roku 1814" Edwarda Raczyńskiego w kluczu szeroko rozumianego postkolonializmu. Jej celem jest omówienie natury kolonialnego spojrzenia, jakie cechuje Raczyńskiego, a pośrednio wykazanie dużej użyteczności postkolonializmu w badaniach nad tekstami (auto)biograficznymi. Obszar zainteresowania tworzą ustępy skonsolidowane wokół Stambułu i jego okolic, które to należy postrzegać jako "tereny orientu". Tak określona optyka pozwala na wykorzystanie narzędzi studiów postkolonialnych i teorii krytycznych. Teoretyczną bazę dla pracy stanowią w szczególności koncepcje Roberta J.C. Younga, Edwarda W. Saida i Ani Loomby. W celu ukazania odpowiedniego kontekstu dla analizowanego problemu prezentowane są także realia historyczne epoki (Imperium Osmańskie w XIX wieku) oraz uwarunkowania biograficzne twórcy dziennika. Bezpośredniej analizie podlegają fragmenty skondensowane wokół trzech kategorii tematycznych (Język i tłumaczenie; Architektura i urbanistyka; Społeczeństwo i obyczaje). Wynikiem dociekań jest znaczące sproblematyzowanie wspomnianego "spojrzenia kolonizatora", a także wykazanie białych plam w strukturze dziennika. W efekcie ukazana zostaje duża/ciągła użyteczność narzędzi postkolonialnych w obszarze badań literackich i kulturowych.

This paper constitutes an attempt to interpret fragments of "Dziennik podróży do Turcyi odbytey w roku 1814" by Edward Raczyński with a view to postcolonialism in the broad sense. The purpose of the paper is to discuss the nature of the colonial view which characterises Raczyński and, indirectly, to demonstrate the significant usability of postcolonialism in (auto)biographical texts studies. The field of interest is established by passages concentrating on Istanbul and its surroundings which are to be seen as "oriental grounds". The adopted perspective allows the use of the tools of postcolonial studies and critical theories. The theoretical bases of the paper constitute in particular the conceptions of Robert J.C. Young, Edward W. Said and Ania Loomba. In order to portray the proper context for the analysed issue the historical actuality of the epoch (the Ottoman Empire of the 19th century) and the biographical consideration of the diary's creator are presented. A direct analysis is performed on fragments focusing on three thematic categories (Language and Translation; Architecture and Urban Planning; Society and Custom). The findings of the investigation are a considerable problematisation of the aforementioned "coloniser’s view" and a display of gaps within the diary's structure. As a result a significant/continued usability of the tools of postcolonial studies in the field of literary and cultural studies is demonstrated.