Morphology of the olfactory organs in selected species of Oxudercinae subfamily (Gobbidae, Perciformes)(LM,SEM)

Poniższa praca przedstawia budowę anatomiczną i morfologię narządu węchu trzech gatunków ryb z podrodziny Oxudercinae (Gobiidae, Pisces): Periophthalmus argentilineatus, Periophthalmus gracilis i Periophthalmus malaccensis. Gatunki te wyróżniają się wśród pozostałych ryb doskonałokostnych zdolnością do przebywania, zarówno w środowisku wodnym jak i lądowym.Wszystkie badane gatunki posiadają parzysty narząd węchu, usytuowany w przedoczodołowej części głowy. Narząd ten tworzy wydłużone kanały, powiązane z jednym lub dwoma workami nosowymi. Kanał rozpoczyna się nozdrzem wlotowym, znajdującym się na obrzeżach górnej wargi i biegnie w kierunku oka. W obrębie nozdrza wylotowego, u każdego z badanych osobników stwierdzono występowanie sitowego worka węchowego, a w przypadku P. malaccensis dodatkowo, zlokalizowano również łzowy worek nosowy.U wszystkich osobników nabłonek receptorowy węchowy zlokalizowany jest w części dośrodkowej kanału węchowego. Nabłonek receptorowy węchowy występuje w formie wysepek, które mogą różnić się wielkością, kształtem oraz liczbą, pomiędzy badanymi gatunkami. W obrębie wysepek zaobserwowano również występowanie komórek nabłonka migawkowego oraz ujścia komórek gruczołowych. U żadnego z badanych gatunków nie stwierdzono występowania nabłonka receptorowego węchowego przy nozdrzu wlotowym, na różnej długości kanału w zależności od gatunku.Wśród aktualnie badanych gatunków z rodzaju Periophthalmus, zaobserwowano różnice w liczbie dodatkowych worków nosowych, lokalizacji i powierzchni występowania nabłonka receptorowego węchowego, a także w rodzajach komórek receptorowych węchowych występujących na obszarze wysepek u różnych gatunków.

This paper presents an analysis of the olfactory organ in three species of fish: Periophthalmus gracilis, Periophthalmus argentilineatus and Periophthalmus malaccensis (Oxuderciane, Gobiidae). These species belong to a group of unusual bony fishes that walk on land. The differences among the studied species occur in the organization and distribution of the olfactory sensory epithelium, and in the number of accessory nasal sacs.In the examined fishes the olfactory organs are located in the preorbital area of the head. The shape of the olfactory chamber is peculiar. The olfactory organs do not form rosette as in most bony fishes. The olfactory chamber is formed in the shape of an elongated canal. The sensory epithelium in the three described species is present in the medial part on the side walls of the olfactory chamber. Furthermore, in P. malaccensis the sensory epithelium is also present on the “roof skin” of the olfactory chamber. The sensory epithelium occurs in the form of islands. The size and shape of the islands is very diverse. In the three studied species of fish we observed three types of receptor olfactory cells: cells with microvilli, giant cells and ciliated cell with the apical part shaped into the cub. In P. argentilineatus and P. malaccesis, in all types of receptor olfactory cells were observed. In P. gracilis, only ciliated cells were observed.Another distinguishing feature in the construction of the olfactory organ is the number of accessory nasal sacs. In P. gracilis and P. argentilineatus, is there only one accessory nasal sac, ethmoidal. P. malaccensis has two accessory nasal sacs: lachrymal and ethmoidal.