Legitymizacja władzy cara Dušana w Svetoarhanđelskiej hrisovulji.

licenciate
dc.abstract.enHrisovulja of Emperor Stefan Dušan for the monastery of the Holy Archangels under Prizren from 1348 or 1349 is one of the most interesting sources regarding the ideology of Nemanjić authority. The emperor's funding of this monumental courtyard planned for his mausoleum resulted, among others, in the exhibition of the povelja that is the subject of this work.Although this hrisovulja has not survived in its entirety, it allows you to capture the most important elements of its ideological program. This document is a testimony of the direction in which the evolution of the ideology of the Nemanjić authority has progressed.In this paper, the state of research on the ideology of Nemanjić authority was first cross-sectioned. To show the title hrisovulja in the right context, the most important information about the monastery of the Holy Archangels was presented in the paper.In the chapter Svetoarhanđelska hrisovulja the history of the hrisovulja text is discussed. An essential part of the work is a chapter devoted to ways of legitimizing tsarist power in Svetoarhanđelska hrisovulja. It turns out that Stefan Dušan included in this document the most important elements of ideology serving him to legitimize tsarist power. To strengthen his power, the tsar used ideological motifs present in the foundation documents of earlier rulers from the Nemanjić family. Interestingly, however, he highlighted one of the elements of the ideology of authority already present at the time of his grandfather, King Milutin and father - Stefan Dečański, namely the cult of the holy archangels Michał and Gabriel. However, Dušan made a radical change in this respect. The emperor compared himself with the archangels as alter-Michael and alter-Gabriel. The theme of God's Sonship was also strongly exposed, for the ruler turns to God as his father in hrisovulja. The emperor presents himself as a Christi imitator.Another of the ruler's images is emperor учитељ страха Господњег. This was not a new thought in the ideology of the Nemanjić dynasty, but it perfectly blended in with the set of ideas propagated by Dušan and was more eloquent.The emperor also reached for other characters from the Old Testament, with whom he could identify as a warrior, legislator and ruler, namely David, Moses, Joshua and Isaiah. Particularly eloquent is that Dušan, turning to God, used words taken from the Davidic Psalms. Moses, in turn, appears in a very subtle way, because the emperor referred to the figure of Stefan Nemanja, whose entire medieval tradition juxtaposed with Moses. Reaching for this figure probably also resulted from the fact that Dušan was another great legislator after Saint Sava. Showing himself as one who fully implemented Stefan Nemanja's political program, the emperor appeared as Нови Исус Навин: just as Moses led the chosen people to the Promised Land, so Joshua conquered Canaan for Israel. Finally, the prophet Isaiah was indirectly introduced in hrisovulja. The recall of the form of this Old Testament prophet can be read as an announcement of the arrival of the Prince of Peace, in the context of which the emperor tried to appear to his subjects as the earthly governor of the Prince of Peace.Dušan also reached, though not explicitly, for the motive of Emperor Constantine as the ideal of a ruler, which was used both by previous rulers of the Nemanjić dynasty and other rulers from all over Europe. It is interesting that the emperor very casually appealed to the figure of the Mother of God. She was shown in the Annunciation scene as a humble performer of God's plan. The symbolism of light also appears in povelja, very subtly. It was necessary because of the role it played in the Byzantine theology and philosophy of Pseudo-Dionysius Areopagitus.In the light of the above, emperor Dušan's hrysovulja for the monastery of the Holy Archangels appears to be one of the most interesting sources of shaping the ideology of Nemanjić authority.pl
dc.abstract.plHrisovulja cara Stefana Dušana dla monasteru Świętych Archaniołów pod Prizrenem z roku 1348 lub 1349 jest jednym z najciekawszych źródeł dotyczących ideologii władzy Nemanjiciów. Ufundowanie przez cara tej monumentalnej zadužbiny przewidzianej na jego mauzoleum zaowocowało między innymi wystawieniem povelji będącej przedmiotem niniejszej pracy. Chociaż hrisovulja ta nie zachowała się w całości, pozwala jednak na uchwycenie najważniejszych elementów zawartego w niej programu ideowego. Dokument ten jest świadectwem tego, w jakim kierunku postępowała ewolucja ideologii władzy Nemanjiciów. W niniejszej pracy najpierw został przekrojowo ukazany stan badań nad ideologią władzy Nemanjiciów. Dla ukazania tytułowej hrisovulji w odpowiednim kontekście w pracy zostały przedstawione najważniejsze informacje dotyczące monasteru Świętych Archaniołów. W rozdziale Svetoarhanđelska hrisovulja omówiona została historia tekstu hrisovulji. Zasadniczą częścią pracy jest rozdział poświęcony sposobom legitymizacji władzy carskiej w Svetoarhanđelskiej hrisovulji. Okazuje się, iż Stefan Dušan zawarł w tym dokumencie najważniejsze elementy ideologii służącej mu dla legitymizacji władzy carskiej. Dla wzmocnienia swojej władzy car korzystał z motywów ideowych obecnych w dokumentach fundacyjnych wcześniejszych władców z rodu Nemanjiciów. Co ciekawe jednak wyeksponował jeden z elementów ideologii władzy obecny już w czasach swojego dziadka, króla Milutina oraz ojca - Stefana Dečańskiego, a mianowicie kult świętych archaniołów Michała i Gabriela. Dušan dokonał jednak w tym zakresie radykalnej zmiany. Car zestawił siebie z archaniołami, jako alter-Michael i alter-Gabriel. Silnie wyeksponowany został również wątek Bożego Synostwa, gdyż władca zwraca się w hrisovulji do Boga jako swojego ojca. Car prezentuje się jako imitator Christi. Innym z wizerunków władcy jest car учитељ страха Господњег. Nie była to nowa myśl w ideologii Nemanjiciów, jednak znakomicie wkomponowywała się w zespół idei szerzonych przez Dušana i była bardziej wymowna. Car sięgnął również po inne postaci ze Starego Testamentu, z którymi mógł się utożsamić jako wojownik, prawodawca i władca, a mianowicie Dawida, Mojżesza, Jozuego i Izajasza. Szczególnie wymowne jest to, iż Dušan zwracając się do Boga posługiwał się słowami zaczerpniętymi z Psalmów Dawidowych. Mojżesz z kolei pojawia się w sposób bardzo subtelny, gdyż car odwoływał się do postaci Stefana Nemanji, którego cała średniowieczna tradycja zestawiała z Mojżeszem. Sięgnięcie po tę postać wynikało również zapewne z tego, że Dušan był kolejnym wielkim prawodawcą po świętym Savie. Ukazując siebie jako tego, który zrealizował w pełni program polityczny Stefana Nemanji, car jawił się jako Нови Исус Навин: tak, jak Mojżesz doprowadził lud wybrany do Ziemi Obiecanej, tak z kolei Jozue podbił dla Izraela Kanaan. W hrisovulji pośrednio wprowadzony został wreszcie prorok Izajasz. Przywołanie postaci tego starotestamentowego proroka można odczytywać jako zapowiedź nadejścia Księcia Pokoju, w kontekście którego car próbował ukazać się poddanym jako ziemski namiestnik Księcia Pokoju.Dušan sięgnął również, chociaż nie wprost, po motyw cesarza Konstantyna jako ideału władcy, który był wykorzystywany zarówno przez poprzednich władców z dynastii Nemanjiciów, jak i innych panujących z całej Europy. Interesujące jest, iż car bardzo zdawkowo odwołał się do postaci Bogurodzicy. Została Ona ukazana w scenie Zwiastowania jako pokorna wykonawczyni Bożego planu. W povelji pojawia się również, chociaż bardzo subtelnie, symbolika światła. Była ona czymś koniecznym z racji roli, jaką odgrywał w teologii i filozofii bizantyjskiej Pseudo-Dionizy Areopagita.W świetle powyższego hrysovulja cara Dušana dla monasteru Świętych Archaniołów jawi się jako jeden z najciekawszych źródeł kształtowania ideologii władzy Nemanjiciów.pl
dc.affiliationWydział Filologicznypl
dc.areaobszar nauk humanistycznychpl
dc.contributor.advisorGil, Dorota - 128057 pl
dc.contributor.authorTadeusz, Annapl
dc.contributor.departmentbycodeUJK/WF6pl
dc.contributor.reviewerGil, Dorota - 128057 pl
dc.contributor.reviewerStradomski, Jan - 132120 pl
dc.date.accessioned2020-07-28T03:24:25Z
dc.date.available2020-07-28T03:24:25Z
dc.date.submitted2019-09-06pl
dc.fieldofstudyfilologia słowiańskapl
dc.identifier.apddiploma-136134-162151pl
dc.identifier.projectAPD / Opl
dc.identifier.urihttps://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/238159
dc.languagepolpl
dc.subject.enideology, legitimacy of authority, Serbia, Dušan, Nemanjić dynasty, hrisovuljapl
dc.subject.plideologia, legitymizacja władzy, Serbia, Dušan, dynastia Nemanjiciów, hrisovuljapl
dc.titleLegitymizacja władzy cara Dušana w Svetoarhanđelskiej hrisovulji.pl
dc.title.alternativeLegitimization of the authority of Emperor Dušan in Svetoarhanđelska hrisovulja.pl
dc.typelicenciatepl
dspace.entity.typePublication
dc.abstract.enpl
Hrisovulja of Emperor Stefan Dušan for the monastery of the Holy Archangels under Prizren from 1348 or 1349 is one of the most interesting sources regarding the ideology of Nemanjić authority. The emperor's funding of this monumental courtyard planned for his mausoleum resulted, among others, in the exhibition of the povelja that is the subject of this work.Although this hrisovulja has not survived in its entirety, it allows you to capture the most important elements of its ideological program. This document is a testimony of the direction in which the evolution of the ideology of the Nemanjić authority has progressed.In this paper, the state of research on the ideology of Nemanjić authority was first cross-sectioned. To show the title hrisovulja in the right context, the most important information about the monastery of the Holy Archangels was presented in the paper.In the chapter Svetoarhanđelska hrisovulja the history of the hrisovulja text is discussed. An essential part of the work is a chapter devoted to ways of legitimizing tsarist power in Svetoarhanđelska hrisovulja. It turns out that Stefan Dušan included in this document the most important elements of ideology serving him to legitimize tsarist power. To strengthen his power, the tsar used ideological motifs present in the foundation documents of earlier rulers from the Nemanjić family. Interestingly, however, he highlighted one of the elements of the ideology of authority already present at the time of his grandfather, King Milutin and father - Stefan Dečański, namely the cult of the holy archangels Michał and Gabriel. However, Dušan made a radical change in this respect. The emperor compared himself with the archangels as alter-Michael and alter-Gabriel. The theme of God's Sonship was also strongly exposed, for the ruler turns to God as his father in hrisovulja. The emperor presents himself as a Christi imitator.Another of the ruler's images is emperor учитељ страха Господњег. This was not a new thought in the ideology of the Nemanjić dynasty, but it perfectly blended in with the set of ideas propagated by Dušan and was more eloquent.The emperor also reached for other characters from the Old Testament, with whom he could identify as a warrior, legislator and ruler, namely David, Moses, Joshua and Isaiah. Particularly eloquent is that Dušan, turning to God, used words taken from the Davidic Psalms. Moses, in turn, appears in a very subtle way, because the emperor referred to the figure of Stefan Nemanja, whose entire medieval tradition juxtaposed with Moses. Reaching for this figure probably also resulted from the fact that Dušan was another great legislator after Saint Sava. Showing himself as one who fully implemented Stefan Nemanja's political program, the emperor appeared as Нови Исус Навин: just as Moses led the chosen people to the Promised Land, so Joshua conquered Canaan for Israel. Finally, the prophet Isaiah was indirectly introduced in hrisovulja. The recall of the form of this Old Testament prophet can be read as an announcement of the arrival of the Prince of Peace, in the context of which the emperor tried to appear to his subjects as the earthly governor of the Prince of Peace.Dušan also reached, though not explicitly, for the motive of Emperor Constantine as the ideal of a ruler, which was used both by previous rulers of the Nemanjić dynasty and other rulers from all over Europe. It is interesting that the emperor very casually appealed to the figure of the Mother of God. She was shown in the Annunciation scene as a humble performer of God's plan. The symbolism of light also appears in povelja, very subtly. It was necessary because of the role it played in the Byzantine theology and philosophy of Pseudo-Dionysius Areopagitus.In the light of the above, emperor Dušan's hrysovulja for the monastery of the Holy Archangels appears to be one of the most interesting sources of shaping the ideology of Nemanjić authority.
dc.abstract.plpl
Hrisovulja cara Stefana Dušana dla monasteru Świętych Archaniołów pod Prizrenem z roku 1348 lub 1349 jest jednym z najciekawszych źródeł dotyczących ideologii władzy Nemanjiciów. Ufundowanie przez cara tej monumentalnej zadužbiny przewidzianej na jego mauzoleum zaowocowało między innymi wystawieniem povelji będącej przedmiotem niniejszej pracy. Chociaż hrisovulja ta nie zachowała się w całości, pozwala jednak na uchwycenie najważniejszych elementów zawartego w niej programu ideowego. Dokument ten jest świadectwem tego, w jakim kierunku postępowała ewolucja ideologii władzy Nemanjiciów. W niniejszej pracy najpierw został przekrojowo ukazany stan badań nad ideologią władzy Nemanjiciów. Dla ukazania tytułowej hrisovulji w odpowiednim kontekście w pracy zostały przedstawione najważniejsze informacje dotyczące monasteru Świętych Archaniołów. W rozdziale Svetoarhanđelska hrisovulja omówiona została historia tekstu hrisovulji. Zasadniczą częścią pracy jest rozdział poświęcony sposobom legitymizacji władzy carskiej w Svetoarhanđelskiej hrisovulji. Okazuje się, iż Stefan Dušan zawarł w tym dokumencie najważniejsze elementy ideologii służącej mu dla legitymizacji władzy carskiej. Dla wzmocnienia swojej władzy car korzystał z motywów ideowych obecnych w dokumentach fundacyjnych wcześniejszych władców z rodu Nemanjiciów. Co ciekawe jednak wyeksponował jeden z elementów ideologii władzy obecny już w czasach swojego dziadka, króla Milutina oraz ojca - Stefana Dečańskiego, a mianowicie kult świętych archaniołów Michała i Gabriela. Dušan dokonał jednak w tym zakresie radykalnej zmiany. Car zestawił siebie z archaniołami, jako alter-Michael i alter-Gabriel. Silnie wyeksponowany został również wątek Bożego Synostwa, gdyż władca zwraca się w hrisovulji do Boga jako swojego ojca. Car prezentuje się jako imitator Christi. Innym z wizerunków władcy jest car учитељ страха Господњег. Nie była to nowa myśl w ideologii Nemanjiciów, jednak znakomicie wkomponowywała się w zespół idei szerzonych przez Dušana i była bardziej wymowna. Car sięgnął również po inne postaci ze Starego Testamentu, z którymi mógł się utożsamić jako wojownik, prawodawca i władca, a mianowicie Dawida, Mojżesza, Jozuego i Izajasza. Szczególnie wymowne jest to, iż Dušan zwracając się do Boga posługiwał się słowami zaczerpniętymi z Psalmów Dawidowych. Mojżesz z kolei pojawia się w sposób bardzo subtelny, gdyż car odwoływał się do postaci Stefana Nemanji, którego cała średniowieczna tradycja zestawiała z Mojżeszem. Sięgnięcie po tę postać wynikało również zapewne z tego, że Dušan był kolejnym wielkim prawodawcą po świętym Savie. Ukazując siebie jako tego, który zrealizował w pełni program polityczny Stefana Nemanji, car jawił się jako Нови Исус Навин: tak, jak Mojżesz doprowadził lud wybrany do Ziemi Obiecanej, tak z kolei Jozue podbił dla Izraela Kanaan. W hrisovulji pośrednio wprowadzony został wreszcie prorok Izajasz. Przywołanie postaci tego starotestamentowego proroka można odczytywać jako zapowiedź nadejścia Księcia Pokoju, w kontekście którego car próbował ukazać się poddanym jako ziemski namiestnik Księcia Pokoju.Dušan sięgnął również, chociaż nie wprost, po motyw cesarza Konstantyna jako ideału władcy, który był wykorzystywany zarówno przez poprzednich władców z dynastii Nemanjiciów, jak i innych panujących z całej Europy. Interesujące jest, iż car bardzo zdawkowo odwołał się do postaci Bogurodzicy. Została Ona ukazana w scenie Zwiastowania jako pokorna wykonawczyni Bożego planu. W povelji pojawia się również, chociaż bardzo subtelnie, symbolika światła. Była ona czymś koniecznym z racji roli, jaką odgrywał w teologii i filozofii bizantyjskiej Pseudo-Dionizy Areopagita.W świetle powyższego hrysovulja cara Dušana dla monasteru Świętych Archaniołów jawi się jako jeden z najciekawszych źródeł kształtowania ideologii władzy Nemanjiciów.
dc.affiliationpl
Wydział Filologiczny
dc.areapl
obszar nauk humanistycznych
dc.contributor.advisorpl
Gil, Dorota - 128057
dc.contributor.authorpl
Tadeusz, Anna
dc.contributor.departmentbycodepl
UJK/WF6
dc.contributor.reviewerpl
Gil, Dorota - 128057
dc.contributor.reviewerpl
Stradomski, Jan - 132120
dc.date.accessioned
2020-07-28T03:24:25Z
dc.date.available
2020-07-28T03:24:25Z
dc.date.submittedpl
2019-09-06
dc.fieldofstudypl
filologia słowiańska
dc.identifier.apdpl
diploma-136134-162151
dc.identifier.projectpl
APD / O
dc.identifier.uri
https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/238159
dc.languagepl
pol
dc.subject.enpl
ideology, legitimacy of authority, Serbia, Dušan, Nemanjić dynasty, hrisovulja
dc.subject.plpl
ideologia, legitymizacja władzy, Serbia, Dušan, dynastia Nemanjiciów, hrisovulja
dc.titlepl
Legitymizacja władzy cara Dušana w Svetoarhanđelskiej hrisovulji.
dc.title.alternativepl
Legitimization of the authority of Emperor Dušan in Svetoarhanđelska hrisovulja.
dc.typepl
licenciate
dspace.entity.type
Publication
Affiliations

* The migration of download and view statistics prior to the date of April 8, 2024 is in progress.

Views
6
Views per month
Views per city
Wroclaw
2
Dublin
1

No access

No Thumbnail Available