Dramat rodzinny czy dramat w rodzinie? Analiza dramatu „Isbjörnarna” Jonasa Gardella

Family drama or drama within the family? An Analysis of Jonas Gardell's "Isbjörnarna"

Praca poświęcona jest analizie dramatu „Isbjörnarna" Jonasa Gardella z perspektywy teorii analizy dramatu Manfreda Pfistera. Celem pracy jest zbadanie sposobu konstrukcji dramatu jako tekstu literackiego oraz przedstawienie funkcji wybranych elementów jego struktury. Przedmiotem analizy jest współczesny dramat szwedzki, rozpatrywany jako autonomiczne dzieło literackie, bez uwzględniania jego realizacji scenicznej i aspektów performatywnych.Podstawę teoretyczną pracy stanowi model analizy dramatu opracowany przez Manfreda Pfistera, uzupełniony wybranymi koncepcjami innych badaczy dramatu, między innymi Patrice’a Pavisa oraz Egila Törnqvista. Zastosowana metodologia ma charakter strukturalistyczny i koncentruje się na analizie formalnej dramatu, uwzględniając zależności pomiędzy poszczególnymi elementami jego budowy.Analiza została podzielona na cztery główne części odpowiadające podstawowym kategoriom modelu Pfistera. W pierwszej omówione zostały postacie dramatu, ich wzajemne relacje, konfiguracje oraz sposoby opisywania postaci. Druga część poświęcona jest organizacji akcji, ze szczególnym uwzględnieniem historii, sposobu jej przedstawienia, segmentacji oraz kompozycji. Trzecia część dotyczy organizacji czasu i przestrzeni, obejmując między innymi koncepcję czasu, organizację przestrzeni scenicznej oraz technik lokalizacji. Ostatnia część zawiera podsumowanie przeprowadzonych analiz i ich znaczenia dla interpretacji dramatu.Praca ma na celu ukazanie możliwości zastosowania modelu Pfistera w analizie współczesnego dramatu szwedzkiego oraz zwrócenie uwagi na wartość dramatu jako tekstu literackiego poddającego się systematycznej analizie strukturalnej.

This thesis is devoted to an analysis of Jonas Gardell's play "Isbjörnarna" from the perspective of Manfred Pfister's theory of drama. Its main objective is to examine the construction of the play as a literary text and to investigate the functions of selected structural elements. The study approaches contemporary Swedish drama as an autonomous literary work, without considering theatrical performance or stage production.The theoretical framework is based primarily on Manfred Pfister's model of drama analysis and is supplemented by selected concepts proposed by other scholars, including Patrice Pavis and Egil Törnqvist. The study adopts a structuralist methodology focusing on the formal organisation of the dramatic text and the relationships between its individual components.The analysis is divided into four main chapters corresponding to the principal categories of Pfister's model. The first chapter examines the dramatic figures, their relationships, configurations and techniques of characterisation. The second focuses on plot organisation, including story, presentation of the story, segmentation and composition. The third chapter analyses dramatic time and space, discussing temporal structure, spatial organisation and localisation techniques. The final chapter provides a synthesis of the analyses and places them within the broader context of the interpretation of the play.The thesis seeks to demonstrate the applicability of Pfister's analytical model to contemporary Swedish drama and to emphasise the value of drama as a literary text that can be examined through systematic structural analysis.

Uppsatsen behandlar Jonas Gardells drama "Isbjörnarna" utifrån Manfred Pfisters dramateori. Syftet är att undersöka hur dramat är uppbyggt som litterär text samt att analysera funktionen hos utvalda strukturella element. Studien utgår från ett textcentrerat perspektiv där dramat betraktas som ett självständigt litterärt verk, medan frågor som rör iscensättning och scenisk gestaltning har avgränsats. Den teoretiska utgångspunkten utgörs främst av Manfred Pfisters modell för dramaanalys och kompletteras med utvalda begrepp från andra dramateoretiker, bland andra Patrice Pavis och Egil Törnqvist. Analysen bygger på ett strukturalistiskt angreppssätt och fokuserar på dramatextens formella uppbyggnad och samspelet mellan dess olika strukturella komponenter.Analysen är uppdelad i fyra huvudkapitel som motsvarar de centrala kategorierna i Pfisters modell. Det första kapitlet behandlar dramatets gestalter, deras relationer, konfigurationer och karakteriserande medel. Det andra analyserar handlingens organisation med särskilt fokus på historia, framställning av historien, segmentering och komposition. Det tredje analytiska kapitlet ägnas åt dramats tid och rum, där bland annat tidskoncept, rumskoncept och lokaliseringstekniker undersöks. Avslutningsvis sammanfattas analysens olika delar och sätts in i ett övergripande sammanhang.Uppsatsen syftar till att visa hur Pfisters analysmodell kan användas vid analys av modern svensk dramatik samt att belysa dramatextens möjligheter som föremål för en systematisk strukturalistisk analys.