Od dorosłych czytelników literackiego salonu do współczesnych dzieci: tłumaczenie baśni Madame d’Aulnoy

From the adult readership of the literary salon to today’s children: the translation of Madame d’Aulnoy’s fairy tales

W mojej pracy magisterskiej analizuję problem przekładu baśni magicznych Marie Catherine d'Aulnoy (1650-1705) na współczesny język polski i włoski. „Les Contes des Fées” i „Contes Nouveaux ou Les Fées à la Mode”, wydane w latach 1697-1698, zostały napisane dla bardzo konkretnego czytelnika: dorosłego, wykształconego, obeznanego z antyczną kulturą i rozpoznającego tropy literackie. Komponowanie baśni magicznych było wówczas formą gry towarzyskiej. Madame d'Aulnoy była pionierką gatunku we Francji i autorką dwudziestu pięciu baśni, pełnych odniesień do kultury dworskiej. Trzy wieki później niektóre z jej utworów zostały przetłumaczone i opublikowane jako baśnie kierowane do współczesnych polskich dzieci (w 1987 i 2007 roku). Przekłady na język włoski zostały wykonane w latach 1876, 1957, 1995, 2000 i 2018. W mojej pracy porównuję tekst pięciu baśni magicznych pani d'Aulnoy z dwoma tłumaczeniami na język polski i jednym tłumaczeniem na język włoski (z 2000 roku), dla uzyskania szerszego kontekstu. Jednym z najciekawszych zagadnień w tłumaczeniu literatury fantastycznej dla dzieci jest problematyka nazw własnych. Odgrywają one zasadniczą rolę w przybliżaniu cech osobowości bohaterów i mają duże znaczenie dla czytelności tekstu. Lincoln Fernandes wyróżnił dziesięć strategii stosowanych w tłumaczeniu dziecięcej literatury fantastycznej, które w różnym stopniu dokonują przekształceń nazw własnych. Istotną częścią mojej pracy jest 1) analiza różnych strategii tłumaczeniowych oraz 2) sprawdzenie, jak wpływają one na tekst docelowy.

In my master thesis, I analyze the subject of the translation of the fairy tales written by Marie Catherine d'Aulnoy (1650-1705) into modern Polish and Italian. "Les Contes des Fées" and "Contes Nouveaux ou Les Fées à la Mode", published between 1697 and 1698, were written for the specific reader: adult, educated, familiar with the ancient culture and the literary traits. At that time, the production of fairy tales was a form of a parlour game. Madame d'Aulnoy was the pioneer of the genre in France and the author of twenty-five tales, full of references to the court culture. Three centuries later, some of her works have been translated and published as tales for modern Polish children (in 1987 and 2007). The translations into Italian were made in 1876, 1957, 1995, 2000 and 2018. In the thesis, I compare the text of five tales by Mme d'Aulnoy with two translations into Polish and one translation into Italian (from the year 2000), for a broader context.One of the most interesting issues in the translation of fantasy literature for children are proper names. They play a fundamental role in the representation of the personality traits of the characters and they are relevant for the intelligibility of the text. Lincoln Fernandes distinguished ten strategies used in the translation of children's fantasy literature: they consist in transforming names in varying degrees. The important part of my work is 1) to analyse different translation strategies and 2) to check how they influence the target text.

Dans ma thèse j’analyse le problème de la traduction des contes de fées de Marie Catherine d’Aulnoy (1650-1705) en polonais et en italien contemporain. « Les Contes des Fées » et les « Contes Nouveaux ou Les Fées à la Mode », publiés entre 1697 et 1698, ont été écrits pour le lecteur spécifique : adulte, éduqué, connaissant la culture antique, la littérature et les figures de style. À l'époque, la production des contes de fées était une forme d’un jeu mondain. Mme d’Aulnoy était la pionnière du genre en France et l’auteure de vingt-cinq contes, pleins de références à la culture de cour. Trois siècles plus tard, certaines de ses œuvres ont été traduites et éditées comme des contes pour les enfants polonais d’aujourd’hui (en 1987 et 2007). Les traductions en italien ont été faites en 1876, 1957, 1995, 2000 et 2018. Dans la thèse, je compare le texte de cinq contes de Mme d’Aulnoy avec deux traductions en polonais et une traduction en italien (de l'année 2000), pour une image plus large. L’un des problèmes les plus intéressants de la traduction de la littérature fantastique pour les enfants sont les noms propres. Ils jouent un rôle fondamental dans la représentation des traits de personnalité des personnages, ils revêtent une grande importance pour l’intelligibilité du texte. Lincoln Fernandes a distingué dix stratégies employées en traduction de la littérature fantastique pour les enfants : elles consistent à transformer les noms à des degrés divers. La question que je me pose concerne 1) l'analyse de différentes stratégies de traduction et 2) la vérification comment elles influencent le texte cible.