Przypisy.

The research and publication have been supported by a grant (number H.1.3.2021) from the Heritage Priority Research Area under the Strategic Programme Excellence Initiative at theJagiellonian University

Relacje między Portugalią a Republiką Południowej Afryki (RPA) znacząco ukształtowały politykę regionalną Afryki Południowej w XX wieku. Warto zauważyć, że Exercise Alcora, sojusz wojskowy Rodezji, Portugalii i Republiki Południowej Afryki, jest dobrze udokumentowanym aspektem historii zimnej wojny, który ostatnio zyskał wzmożone zainteresowanie naukowców. Dostępność wcześniej utajnionych materiałów ujawniła bardziej złożony i zniuansowany opis współpracy między Portugalią a RPA, których wcześniejsze partnerstwo położyło podwaliny pod szerszy, ponadnarodowy sojusz w regionie. Niniejszy artykuł zgłębia genezę i ewolucję relacji południowoafrykańsko-portugalskich, analizując stopniowo wzmacniające się powiązania od lat 50. do początku lat 60. XX wieku. Przyjęto założenie, że przed końcem lat 40. XX wieku nie istniały żadne istotne ani dobrze zdefiniowane relacje między Portugalią a państwem południowoafrykańskim. Nawiązanie tych więzi nie było ani proste, ani łatwe; był to wielopłaszczyznowy i pracochłonny proces. Oba narody łączyły wspólne zasady ideologiczne zakorzenione w nacjonalizmie. Jednocześnie doświadczały one słabnących więzi z mocarstwami zachodnimi, zwłaszcza z Wielką Brytanią i Stanami Zjednoczonymi. Co więcej, pozorna obojętność tych państw zachodnich na zagrożenie komunistyczne w Afryce wywołała wzmocnienie więzi między Lizboną a Pretorią, co oznaczało znaczącą zmianę ich geopolitycznych powiązań.

The relationship between Portugal and South Africa significantly shaped the regional politics of twentieth-century southern Africa. Notably, Exercise Alcora, the military alliance between Rhodesia, Portugal, and South Africa, is a well-documented aspect of Cold War history that has recently garnered increased scholarly attention. The availability of previously classified materials has revealed a more complex and nuanced account of the collaboration between Portugal and South Africa, whose early partnership laid the foundation for a broader supranational alliance in the region. This research delves into the genesis and evolution of South African–Portuguese ties, scrutinising the progressively strengthening connections from the 1950s to the early 1960s. It posits that, before the late 1940s, no substantial or well-defined relations existed between Portugal and South Africa. Establishing these ties was neither straightforward nor effortless; instead, it was a multifaceted and labour-intensive process influenced by critical factors. Both nations were united by shared ideological tenets rooted in nationalism. They concurrently experienced a waning of ties with democratic powers, notably Britain and the United States. Moreover, the apparent indifference of these Western states to the communist threat in Africa catalysed closer bonds between Lisbon and Pretoria, marking a significant shift in their geopolitical alignments.