In duty : the history of everyday life of Polish domestic servants from the end of the 19th century to 1939 : research reconnaissance

Bibliogr. s. 283-309. Praca nagrodzona pierwszą nagrodą w Konkursie na najlepszą pracę magisterską z antropologii historii im. Bronisława Geremka (II edycja, 2020), organizowanym przez Wydział Nauk Historycznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz Wydział Historyczny Uniwersytetu Jagiellońskiego

Przed stu laty wspólną częścią losu wielu młodych kobiet pochodzących z ubogich rodzin - głównie wiejskich - było podejmowanie pracy w charakterze służby domowej. Nadmiar rąk do pracy na wsi skłaniał je do opuszczenia rodzinnych domów i pójścia - jak wówczas mawiano - do "obowiązku". Książka ukazuje wielostronny obraz codzienności polskich służących domowych. Na podstawie analizy różnego typu źródeł - akt sądowych, druków ulotnych, pamiętników, prasy, poradników oraz literatury pięknej - rozważono w niej cztery główne wiązki problemów badawczych: relacje pomiędzy służbą domową a pracodawcami, czas pracy i czas wolny od obowiązków, warunki życia i pracy służących, a także ich perspektywy i trajektorie życiowe. Ze względu na niewielką liczbę źródeł, które wprost dotyczą tej grupy społeczno-zawodowej, informacji na jej temat autor niejednokrotnie poszukuje na marginesach głównego toku rozważań zawartych w tekstach źródłowych, nie wahając się zgłębiać spraw z pozoru błahych. Ponadto stara się zachować równowagę pomiędzy dążeniem do uchwycenia życia służących niejako od wewnątrz (by nie powiedzieć - "od kuchni"), czyli z perspektywy ich przypuszczalnych dążeń, obaw i nadziei, a ukazaniem jego rozmaitych zewnętrznych uwarunkowań.

A hundred years ago, the common fate of many young women from poor families - mainly rural ones - was to work as domestic servants. The surplus of labor in the countryside forced them to leave their family homes and go - as people then said- to "duty". The book presents a multi-faceted picture of the everyday life of Polish domestic servants. Based on the analysis of various types of sources - court records, leaflets, diaries, press, guides and belles-lettres - four main clusters of research problems were considered: relations between domestic servants and employers, working time and time free from duties, living and working conditions of servants, as well as their perspectives and life trajectories. Due to the small amount of sources that directly concern this socio-professional group, the author often looks for information about it on the margins of the main course of considerations contained in the source texts, not hesitating to explore apparently trivial matters. Moreover, he tries to maintain a balance between trying to capture the life of the servants from the inside, i.e. from the perspective of their presumed aspirations, fears and hopes, and showing its various external conditions.