"A stanę się użyteczna, gdy położę się już na zawsze": Pokonywanie niepokoju ekologicznego w poezji Sylvii Plath

Sylvia Plath, tradycyjnie powstrzegana jako wzorcowa przedstawicielka głęboko indywidualistycznej szkoły konfesyjnej poezji, nadal pozostaje jedną z najbardziej znanych amerykańskich poetów XX wieku, zarówno wśród zwykłych czytelników, jak i wśród środowiska akademickiego. Niniejsza praca stanowi próbę poszerzania horyzontów konwencjonalnego postrzegania Plath i jej twórczego dorobku poprzez analizę oraz „recykling,” w myśl teorii Derridy, jej poezji i biografii z perspektywy ekokrytycznej. Dzięki czemu możliwa jest adaptacja odkryć poetyckich Plath do aktualnych globalnych zagrożeń ze strony klimatu. Przez lata, Plath odczuwała powojenną troskę ekologiczną, spowodowaną bombardowaniem Hiroszimy i Nagasaki, oraz pózniejszym wyścigiem zbrojeń nuklearnych, i przy pomocy poezji próbowała poradzić sobie ze wspomnianą troską, nim Rachel Carson wyeksponowała i spopularyzowała obawy ekologiczne tamtych czasów w swojej przełomowek książce, „Silent Spring,” która zapoczątkowała powstanie ruchu ekologistycznego. Ta nadzwyczajna wrażliwość na kwestie ekologiczne tamtych czasów powoduje, że Plath może być analizowana jako poetka ekologiczna avant la lettre. Głęboko zakorzeniony w społeczno-politycznym kontekście Ameryki czasów powojennych oraz Zimnej Wojny, protoekologizm Plath przejawia się w całej jej poetyckiej karierze: od naiwnie intuicyjnej poezji przyrodniej jej wcześniejszego dorobku po świadomą i wyraźną ekopoetykę jej późniejszych wierszy. Niezależnie od poziomu poetyckiego Plath, trajektorię ewolucji jej samoświadomej postawy pro-przyrodniczej można prześledzić w jej całej twórczości, kulminacją której jest pozytywne objawienie podmiotu lirycznego sekwencji wierszy o pszczołach, zenit ekopoetyki Plath, które wydaje się być rozwiązaniem troski ekologicznej poetki. Biorąc pod uwagę ikoniczny status Plath wśród pewnych czytelników uzyskany przez jej poetycką umiejętność opisu swojego wewnętrznego niepokoju, jej odkrycia ekopoetyczne, opracowane w odpowiedzi na obawy środowiskowe związane z Zimną Wojną, mogą być przydatne w obecnym kontekście zmian klimatycznych, pomagając zdezorientowanemu społeczeństwu emocjonalnie przetwarzać i łagodzić swoje własne lęki i obawy.

Sylvia Plath, conventionally perceived to represent the deeply intimate school of confessional poetry, remains one of the most popular American poets of the 20th century, both among the common readership and academic scholars. This study aims at broadening the horizons of the conventional perception of Plath and her creative output by analyzing and “recycling,” in the words of Derrida, her poetry and biography from an ecocritical perspective in order to propose a possible application of Plath’s poetical findings to the currently ongoing situation of the climate emergency in the world. Plath had been experiencing the post-war ecological anxiety, caused by Hiroshima and Nagasaki bombing and the subsequent nuclear arms race, and trying to poetically tackle it for years before the general ecological concerns of the time were clearly articulated by Rachel Carson’s history-making ecological exposé, Silent Spring, which marked the naissance of the environmentalist movement. This acute sensitivity towards ecological issues of the zeitgeist makes possible the study of Plath as of a conscious ecopoet avant la lettre. Deeply rooted in the socio-political context of the post-World War II and Cold War America, Plath’s proto-environmentalism can be seen manifested throughout her whole poetical career: from the naively intuitive nature poetry of her earlier period to the conscious and well-pronounced ecopoetics of her later one. Regardless of the level of Plath’s poetical mastery, the trajectory of the evolution of her self-conscious pro-nature stance can be traced throughout Plath’s creative output, which culminates in the positive revelation of the bee sequence’s speaker, the zenith of Plath’s ecopoetics, which appears to be a solution for the poet’s ecological anxiety. Considering Plath’s iconicity among certain readership which she was granted with for the poetical power of the depiction of her inner turmoil, her ecopoetical findings developed in response to the Cold War environmental concerns can be useful in the current context of the climate change, helping the disoriented general public to emotionally process and mollify its own anxieties and concerns.