Tendencje deformujące w trzech polskich przekładach “PERSWAZJI” JANE AUSTEN

Rozdział pierwszy przedstawia główne założenia teorii André Lefevere’a. Jego model stanowi teoretyczną podstawę niniejszej pracy. Ujmuje on bowiem przekład nie tylko jako proces lingwistyczny, polegający na przenoszeniu tekstu obcego, lecz jako działanie osadzone w uwarunkowaniach kulturowych i ideologicznych. Rozdział drugi wprowadza teorie Antoine’a Bermana oraz Lawrence’a Venutiego. Badacze ci dają praktyczne narzędzia metodologiczne do przeprowadzenia analizy postawy interpretacyjnej tłumacza. Ich ujęcia teoretyczne są szczególnie wartościowe, ponieważ pozwalają uchwycić kompromisy w procesie przekładu oraz konieczność świadomego podejmowania decyzji, które wpływają na stopień wierności, styl i obowiązujące normy językowe.Rozdział trzeci prezentuje dziewięć wybranych przykładów pochodzących z trzech polskich przekładów Perswazji. Analiza tych fragmentów koncentruje się na tym, w jaki sposób kategorie deformacji w ujęciu Bermana manifestują się w praktyce translatorskiej oraz jak wpływają na modyfikację narracji, stylu i kreowanie obrazu postaci w powieści Austen.Celem niniejszej pracy jest wykazanie, iż różnice pomiędzy polskimi tłumaczeniami Perswazji wynikają z szerszych kontekstów ideologicznych, kulturowych i językowych. Analiza przeprowadzona w perspektywie Lefevere’a i Bermana dowodzi, że modyfikacje wprowadzone przez tłumaczy – zarówno intencjonalne, jak i nieuświadomione – prowadzą do swego rodzaju „przepisywania” Austen dla polskiego odbiorcy oraz do przekształcania wizerunków Anny Elliot i Fryderyka Wentwortha.

The thesis consists of three chapters. Chapter One presents the general assumptions of André Lefevere’s theory. Lefevere’s theory provides the explanation that translation is not only a linguistic process of transfering foreign text, but it is a cultural and ideological activity. Chapter Two introduces perspectives of Antoine Berman and Lawrence Venuti. Those theorists argue that every translation reflects a particular interpretation. Their theories are valuable to see the changes in translation and the necessity of choices concerning accuracy, style, and linguistic norms. Chapter Three presents nine selected examples from the three Polish translations of Persuasion. The analysis of these fragments tries to show how Berman’s categories of deformation operate in the translations and how they modify the Austen’s narrative voice, style, and characterization.Ultimately, this study aims to show that the differences among the three Polish translations of Persuasion come from broader ideological, cultural, and linguistic contexts. By analyzing these translations on the basis of Berman and Lefevere theories, the thesis would like to present how translators’ decisions, whether conscious or not, contribute to rewriting Austen for Polish readers and changing the images of Anne Elliot and Frederick Wentworth.