The conception of time in ancient Egypt

Celem niniejszej pracy jest analiza koncepcji czasu w starożytnym Egipcie, rozumianego zarówno jako zjawisko filozoficzne i religijne, jak i praktyczna kategoria życia codziennego, związana z kalendarzem, rytuałami i sposobami pomiaru. Problem badawczy obejmuje wielowymiarowy charakter czasu w egipskiej kulturze – jego funkcjonowanie w przestrzeni mitologicznej i kosmologicznej, a zarazem w praktyce społecznej, administracyjnej i astronomicznej. Podjęcie tego zagadnienia pozwala uchwycić spójność egipskiego światopoglądu, w którym czas był nierozerwalnie związany z porządkiem kosmicznym, naturą, życiem i śmiercią, a także z religią, nauką i codziennością człowieka.Praca została podzielona na pięć rozdziałów. Rozdział pierwszy przedstawia stan badań oraz przyjętą metodologię, wskazując główne nurty badań nad egipskim pojmowaniem czasu oraz źródła wykorzystane w pracy – teksty pisane, ikonografię i zabytki materialne, w tym zegary. Rozdział drugi wprowadza w podstawowe pojęcia związane z czasem: chaos, wieczność oraz czas w sensie filozoficznym, kończąc wnioskami pozwalającymi zrozumieć fundamenty egipskiego postrzegania czasu. Rozdział trzeci koncentruje się na bogach i boskich aspektach czasu, w tym na roli Thota jako strażnika kalendarza i czasu, innych bóstwach kosmicznego porządku oraz gwiazdach jako elementach boskiego mechanizmu pomiaru czasu. Rozdział czwarty omawia praktyczne sposoby pomiaru czasu w Egipcie: kalendarze, pory roku, zegary słoneczne, wodne i gwiezdne oraz najważniejsze święta związane z czasem, takie jak Opet, Nowy Rok i Misteria Ozyriańskie. Rozdział piąty stanowi podsumowanie pracy i syntetyzuje wnioski.Analiza literatury i źródeł wykazała, że egipska koncepcja czasu była wszechstronna, łącząc aspekty filozoficzne, religijne, naukowe i praktyczne w spójny system. Czas w Egipcie funkcjonował zarówno jako pojęcie wieczne i cykliczne, jak i jako praktyczny element życia codziennego, który pozwalał organizować rytm roku, dnia, świąt i rytuałów religijnych. Kluczową obserwacją pracy jest to, że wszystkie te elementy były ze sobą harmonijnie powiązane, a ich zrozumienie wymagało jednoczesnego uwzględnienia filozofii, kosmologii, religii i nauki. Praca podkreśla znaczenie interdyscyplinarnego podejścia w badaniach nad koncepcją czasu i wskazuje na możliwość dalszych analiz porównawczych z innymi cywilizacjami w celu lepszego zrozumienia uniwersalnych aspektów pojęcia czasu.

The aim of this work is to analyze the concept of time in ancient Egypt, understood it as a philosophical and religious phenomenon, as well as a practical category of everyday life, related to the calendar, rituals and methods of measurement. The research problem covers the multidimensional nature of time in Egyptian culture – its functioning in mythological and cosmological space, and at the same time in social, administrative and astronomical practice. Taking up this issue allows to capture the coherence of the Egyptian worldview, in which time was inextricably linked with the cosmic order, nature, life and death, as well as with religion, science and everyday life of human.The work was divided into five chapters. The first chapter presents the state of research and the adopted methodology, indicating the main currents of research on the Egyptian understanding of time and the sources used in the work – written texts, iconography and material artifacts, including clocks. The second chapter introduces the basic concepts of time: chaos, eternity and time in a philosophical sense, ending with conclusions to understand the foundations of the Egyptian perception of time. Chapter three focuses on the gods and divine aspects of time, including Thoth's role as the guardian of the calendar and time, other deities of cosmic order, and the stars as elements of the divine timekeeping mechanism. Chapter four discusses practical ways of measuring time in Egypt: calendars, seasons, sundials, water and star clocks, and the most important time-related holidays such as Opet, New Year, and the Osyrian Mystery. Chapter five summarizes the work and synthesizes the conclusions.An analysis of the literature and sources showed that the Egyptian concept of time was comprehensive, combining philosophical, religious, scientific and practical aspects into a coherent system. Time in Egypt functioned both as an eternal and cyclical concept, as well as a practical element of everyday life, which allowed to organize the rhythm of the year, day, holidays and religious rituals. A key observation of the work is that all these elements were harmoniously interconnected, and their understanding required simultaneous consideration of philosophy, cosmology, religion and science. The paper emphasizes the importance of an interdisciplinary approach in the study of the concept of time and points to the possibility of further comparative analyses with other civilisations in order to better understand the universal aspects of the concept of time.