Who one becomes, who one is: Kierkegaard ethical philosophical anthropology in "Either/Or", "The Sickness unto death" and fragments of other writings

Celem poniższej pracy jest próba odpowiedzi na pytanie „jak rozporządzić swoim życiem?” w oparciu o rozważania etyczno-antropologiczne Sørena Kierkegaarda. Będę odwoływać się przede wszystkim do dwóch jego dzieł – "Albo-Albo" i "Choroby na śmierć" – choć nie zabraknie też odniesień do fragmentów innych pism. Wywód rozpocznę od analizy formuły bycia człowiekiem z "Choroby na śmierć", gdzie człowiek okazuje się mieć strukturę potrójnie relacyjną: po pierwsze, elementy tworzące syntezę, jaką jest człowiek, odnoszą się do siebie wzajemnie; po drugie, człowiek odnosi się do samego siebie; po trzecie, jest on w relacji do tego, co Inne. Niewłaściwe ustanowienie relacji na każdej z tych płaszczyzn prowadzi człowieka do rozchwiania jego istoty, a więc do rozpaczy. Różne formy rozpaczy, które proponuję rozumieć jako niewłaściwe sposoby życia, będą stanowić kolejny punkt mojej analizy. Następnie wskażę pierwszy stopień na drodze przezwyciężenia rozpaczy, tj. poddam analizie wybór absolutny, o którym pisze Duńczyk w "Albo-Albo". W trakcie rozważań okaże się, że ów wybór – a wraz z nim stadium etyczne – pozwala na przekroczenie większości niewłaściwych sposobów życia, lecz potrzebny jest jeszcze kolejny krok, by dopełnić proces przemiany sobości, tj. skok do stadium religijnego. Wedle Kierkegaarda bowiem antidotum na rozpacz stanowi wiara, ale należy zapytać: wiara w co, w kogo? Może wiarą ma być amor fati, miłosna zgoda na to, kim się staje, kim się jest oraz na to, co spotyka człowieka na jego drodze życia? Rozdział ostatni poświęcony będzie zarysowanej powyżej próbie reinterpretacji stadium religijnego. Na zakończenie przyjdzie zapytać o miejsce Kierkegaarda w namyśle współczesnego człowieka nad jego życiem i o aktualność poczynionych przez niego rozpoznań istoty człowieka.

The aim of this thesis is an attempt to answer the question „how should I conduct my life?” with reference to Søren Kierkegaard's thoughts on ethics and philosophical anthropology. I will refer mainly to the two Kierkegaard's books: "Either – Or" and "The Sickness unto death".I will start with the analysis of the formula of being a man (being the self), which appears in "The sickness unto death", where the man is understood as a triple-relational structure. Firstly, the man is a synthesis constitued by elements related to each other. Secondly, the man is related to himself. At third, the man is related to the Other (which can be understood as the other man or as reality). Inappropriate constitution of those relations at any stage leads the man to frustrate his structure and it leads him into despair. The next step in my thesis is to analyse the variety of forms of despair, whichI understand as inappropriate ways of living. Overcoming inappropriate ways of living can be attained in the twofold move. The first step is to make the absolute choice (or the pre-choice), which helps to overcome most of inappropriate ways of living. To finish the task a human should make another step, that is to jump into the religious stage. Kierkegaard claims that an antidote for the despair is to have faith; but the question arises: faith in what, in whom? In contrary to some strictly religious interpretationsI suggest to understand faith as "amor fati", the loving acceptation of who I am and whoI become, acceptation of what happens in human's life. In the last chapter I will try to reinterpretate the religious stage in a way I have already sketched. In the conclusion I will ask if Kierkegaard's analyses are still actual and whether they may help a a man who lives in the present age to rethink his life.