The Stereotype of a Pole in the TV Series “Świat według Kiepskich” - An Analysis of the Linguistic Layer

Stereotypy znajdują stałe miejsce w naszej świadomości i nie sposób jest się ich wyzbyć. Stanowią one bowiem znaczną część językowego obrazu świata oraz kodu językowo-kulturowego. Ponadto odpowiadają za funkcje poznawcze i społeczne, jakimi są uproszczone rozumienie świata oraz wzmacnianie więzi wspólnotowych. Stereotypy są zagadnieniem szeroko omawianym od kilkudziesięciu lat przez badaczy z różnych dziedzin naukowych, m.in socjologii, psychologii społecznej, komunikacji, filozofii języka i literaturoznawstwa. Pomimo zgodności wszystkich badaczy odnośnie do ścisłego związku między językiem a stereotypem, niewielu językoznawców zajmowało się tym zjawiskiem. Również przegląd prac filmoznawczych pokazuje obecność niezbadanego pola, jakim jest analiza filmowego verbum. Serial komediowy Świat według Kiepskich posiada długą historię emisji, podczas której na stałe wpisał się on w polską popkulturę. Twórcy poprzez wyolbrzymienie stereotypów i karykaturalnie skonstruowane postaci chcieli przekazać prawdę o nas samych i otaczającej rzeczywistości. Uwagę autorów prac poświęconych tej produkcji zawsze skupiało użycie języka w serialu. Wskazywano na jego celową i przejaskrawioną niepoprawność, komizm, obecność elementów ludycznych, ale nigdy nie rozpatrywano pod kątem powielania za jego pomocą stereotypu Polaka. Celem niniejszej pracy było zbadanie i zrekonstruowanie stereotypu Polaka na podstawie warstwy werbalnej serialu Świat według Kiepskich w odcinkach emitowanych w latach 2005-2015. Analizowane w niej były cechy wyglądu, charakteru, kwestie kulturowe, religijne i ideologiczne na podstawie wypowiedzi głównych bohaterów tj. Ferdynanda Kiepskiego, Haliny Kiepskiej, Arnolda Boczka, Mariana Paździocha i Heleny Paździoch. Niniejsze badanie pomogło stworzyć charakterystykę postaci wpisujących się w stereotyp polskiego obywatela. Serial stanowi ciekawe zjawisko medialne, które łączy w sobie komedię z cennymi obserwacjami socjologicznymi, a obecny w nim język jest nośnikiem obrazu świata, stanowiącym jego interpretację i rezerwuar informacji o nas samych.

Stereotypes hold a permanent place in our consciousness and are impossible to completely rid ourselves of. They form a significant part of the linguistic picture of the world and the linguistic-cultural code. Moreover, they fulfill cognitive and social functions, such as simplified understanding of the world and strengthening community bonds. Stereotypes have been widely discussed by researchers from various scientific fields for several decades, including sociology, social psychology, communication, philosophy of language, and literary studies. Despite the consensus among researchers regarding the close relationship between language and stereotype, few linguists have studied this phenomenon. A review of film studies works also reveals an unexplored area, namely the analysis of filmic verbum. The comedy series "Świat według Kiepskich" has a long broadcast history, during which it has become ingrained in Polish pop culture. Through the exaggeration of stereotypes and caricatured characters, the creators aimed to convey truths about ourselves and the surrounding reality. The focus of authors devoted to this production has always been on the use of language in the series. They pointed to its deliberate and exaggerated incorrectness, humor, the presence of ludic elements, but it has never been considered in terms of perpetuating a stereotype of a Pole. The aim of this study was to examine and reconstruct the stereotype of the Pole based on the verbal layer of the series "Świat według Kiepskich" in episodes aired between 2005 and 2015. It analyzed the appearance, character traits, and cultural, religious, and ideological issues based on the dialogues of the main characters: Ferdynand Kiepski, Halina Kiepska, Arnold Boczek, Marian Paździoch, and Helena Paździoch. This research helped create a characterization of characters that fit the stereotype of a Polish citizen. The series is an interesting media phenomenon that combines comedy with valuable sociological observations, and the language present in it serves as a carrier of the world view, providing an interpretation and a reservoir of information about ourselves.