Reconstruction of Textile Production in the Late Bronze Age and Early Iron Age Based on Archaeological Sites from the Dunajec Valley

Celem poniższej pracy jest rekonstrukcja warsztatu tkackiego oraz charakterystyka produkowanych na nim tkanin w późnej epoce brązu i wczesnej epoce żelaza na obszarze Małopolski, na przykładzie stanowisk z Doliny Dunajca. Opracowanie ma charakter jedynie teoretyczny. Analiza opiera się na podstawowych elementach i pozostałościach krosna: ciężarkach tkackich. Ta kategoria zabytków jest stosunkowo słabo opisana w polskiej literaturze i często publikacje omijają kluczowy parametr – wagę. Zadaniem tego przedmiotu było naprężenie nici osnowy, dzięki czemu można było produkować tkaninę o równym splocie. Analiza masy oraz szerokości umożliwia uzyskanie hipotetycznego wyglądu tkaniny – typu materiału, gęstości, stopnia skręcenia przędzy, ilości nici i zastosowanego splotu. Praca uwzględnia również inne pozostałości archeologiczne powiązane z produkcją tekstylną, takie jak przęśliki, jamy, dołki posłupowe, tabliczki tkackie, igły, a przede wszystkim same tkaniny.Praca opisuje również poszczególne etapy produkcji tekstylnej. Ta aktywność rozpoczyna się pozyskaniem materiału pochodzenia roślinnego czy też zwierzęcego, który poddawany jest obróbce w celu uzyskania włókien. Następnie pojedyncze włókna skręcane są wzajemnie za pomocą wrzeciona ręcznego obciążanego przęślikiem w celu utworzenia przędzy. Jest to najbardziej czasochłonny etap i jednocześnie najbardziej determinujący – od stworzonego produktu będzie zależał charakter tkaniny. Głównym etapem jest tkanie, czyli wytwarzanie tkaniny przez wzajemne przeplatanie nici. Wykorzystywano do tego celu krosno ciężarkowe – pionowy warsztat tkacki. Następne etapy mają już charakter wykańczający gotowy produkt – nadają mu większe walory dekoracyjne oraz służą przetworzeniu w element ubioru.Przeprowadzona rekonstrukcja skupiała się w mniejszym stopniu na konstrukcji samego warsztatu, który nie różnicuje się między stanowiskami zbyt szczególnie. Główną interpretacją objęte były możliwe tkaniny, produkowane przy pomocy reliktów krosien odkrytych w Wierzchosławicach, Wojniczu i Maszkowicach. Wyniki wskazują, że narzędzia te były funkcjonalne i przy ich wykorzystaniu produkowano głównie grube tkaniny wełniane. Podczas analizy wykorzystano metody opracowane przez Duńskie Centrum do Badań Tekstyliów (Center for Textile Research).

The aim of this study is to reconstruct the weaving wokrshop and characterize the textiles produced during the Late Bronze Age and Early Iron Age in the region of Lesser Poland, based on archeological sites from Dunajec Valley. The study is theoretical. The analysis is based on the principal components and remains of the loom - loom weights. This category of artefacts remains relatively understudied in Polish literature, and publications often omit a key parameter - the weight of the objects. The primary function of loom weights was to maintain tension im the wrap threads, thereby enabling the production of textiles with an even weave. Analysis of their weight and width makes it possible to reconstruct the hypotherical characteristics of the fabric, including textile type, thread density, degree of yarn twist, number of threads, and weave structure. The study also considers other archaeological evidence associated with textile production, such as spindle whorls, pits, postholes, weaving tablets, needles and, most importantly, preserved textile remains.The study further discusses the successive staged of textile production. The process begins with the acquisition of raw materials of plant or animal origin, wich are subsequently processed to obtain fibres. Individual fibres are then twisted together using a hand spindle weighted with a spindle whorl to produce yarn. This is the most time-consuming stage of the process and also the most decisive, as the properties of the resulting yarn largely determine the charakter of the final textile. The principal stage is weaving, that is, the production of fabric through the interlacing of threads. This activity was carried out on the wrap-weighted loom. The subsequent stages involve the finishing of the completed textile, enhancing its decorative qualities and transforming it into an element of clothing.The reconstruction presented here focuses less on the structure of loom itslef, as its construction shows little variation between the sites, under consideration. Instead, the main empasis is placed on the possible textiles produced using the loom remains discovered at Wierzchosławice, Wojnicz and Maszkowice. The results indicate that these tools were fully functional and were primarily used for the production of coarse woolen textiles. The analysis was conducted using methodologies developed by the Centre for Textile Research.