Kultura w przekładzie: odniesienia kulturowe w profesjonalnych i fanowskich napisach do serialu „The West Wing”

Elementy nacechowane kulturowo (ang. Extralinguistic Cultural References – ECRs) można ogólnie zdefiniować jako „odniesienia do miejsc, osób, instytucji, zwyczajów, potraw itp., których można nie znać, nawet jeśli zna się dany język” (Pedersen, 2011: 44, tłum KK), co sprawia, że ich przekład często nastręcza trudności. W tekście elementy te mogą pełnić różne funkcje: stanowić klucz do jego zrozumienia, wywoływać humor lub nadawać lokalny koloryt. Niniejsza praca analizuje przekład monokulturowych ECR w polskich napisach profesjonalnych i fanowskich do odcinków 1, 3, 5 i 7 pierwszego sezonu amerykańskiego serialu politycznego „The West Wing” (pl. Prezydencki Poker). Analiza wykazała, że obaj tłumacze zastosowali pełen zakres strategii zidentyfikowanych przez Pedersena (2011) w odniesieniu do ECR, jednak przyjęli odmienne podejścia: profesjonalny tłumacz wykazał tendencję do stosowania strategii zorientowanych na język docelowy, natomiast autor napisów fanowskich podejście zorientowane na język źródłowy. Różnica ta jest szczególnie widoczna w preferowanych przez nich strategiach: profesjonalny tłumacz najczęściej posługiwał się strategią pomijania (ang. Omission), podczas gdy fan skupiał się na zachowaniu elementów oryginału (ang. Retention). Wybory te wskazują na odmienne założenia dotyczące odbiorców: fan zakłada ich znajomość kultury amerykańskiej, natomiast profesjonalny tłumacz uwzględnia potrzebę szerszej interwencji translatorskiej.

Extralinguistic Cultural References (ECRs) can be broadly defined as “references to places, people, institutions, customs, food etc. that you may not know even if you know the language in question” (Pedersen, 2011: 44), which makes them a particular challenge in translation. In texts, they may serve a variety of functions: they can be essential for understanding, act as triggers of humor, or simply add local flavor. The present thesis analyzes the rendition of monocultural ECRs in the Polish professional and fan-created subtitles of episodes 1, 3, 5, and 7 of the first season of the American political drama The West Wing. The analysis shows that both translators employed the full range of ECR rendition strategies as identified by Pedersen (2011), yet with divergent orientations: the professional subtitler leaned toward the target-oriented approach, while the fansubber favored the source-oriented one. This divergence is most evident in their preferred strategies: the professional subtitler primarily relied on Omission, whereas the fansubber favored Retention. These choices suggest differing assumptions about the audience: the fansub presumes familiarity with American culture, while the professional translation anticipates the need for greater intervention.