Taking humour seriously. Argument from joke for F. Recanati's Availability Principle

W niniejszej pracy będę argumentował, że w celu wyjaśnienia pewnych aspektów humoru należy przyjąć Zasadę Dostępności; pogląd na sposób przetwarzania języka zaproponowany przez Recanatiego. Przyjęcie takiego poglądu podważa argumentację Borg, że znaczenie literalne jest istotne w codziennej komunikacji. Recanati (2004) twierdzi, że „to, co jest powiedziane musi być intuicyjnie dostępne uczestnikom konwersacji (dopóki coś nie idzie nie tak i można traktować ich jako „normalnych interpretatorów”)”. Z innej strony, Borg argumentuje, że znajomość języka polega na jego konsekutywnym przetwarzaniu od (a) identyfikacji słów i (b) strukturalnych cech zdania, (c) semantyczną analizę, po (d) uchwycenie tego, co mówiący (w danym kontekście) miał na myśli. Pogląd Borg utrzymuje, że „literalne znaczenie […] dostarcza [informację] wstępną do analizy tego, co zostało zakomunikowane poprzez wypowiedzenie określonego zdania" (Borg 2004). Oba omawiane stanowiska stoją w sprzeczności. Według Recanatiego nie mamy poznawczego dostępu do znaczenia literalnego zdefiniowanego tak jak u Borg. To znaczy, w trakcie rozumienia języka nie ma świadomej „dedukcji” od (a) i (b) do (c) (Borg zestawia dedukcję jako proces czysto semantyczny z abdukcją jako procesem post-semantycznym przy przetwarzaniu języka) Borg przedstawia argumenty empiryczne i teoretyczne. Jednym z argumentów empirycznych ma być argument z zaburzeń: istnieją pewne formy zaburzeń poznawczych, które wydają się zupełnie zaburzać proces językowego rozumienia […] ponieważ tacy pacjenci w sposób systematyczny nie pojmują znaczenia mówcy” (Borg 2004). Jeżeli chcemy według niej wyjaśnić taki fenomen, powinniśmy przyjąć kompozycjonalność języka wraz z modularności języka i umysłu (tak jak rozumie to Fodor). Argumentację Borg można odrzucić poprzez: 1) podważenie modularności, 2) osłabienie kompozycjonalności lub 3) wskazanie na brak dostępu poznawczego do takiego znaczenia literalnego. W tej pracy będę podejmował się strategii 3. Zaprezentuję "argument z dowcipu”, pokazując, że istnieją pewne typy dowcipów (opierające się na napięciu między znaczeniem mówiącego a znaczeniem literalnym), który nie byłyby zabawne, gdyby prawdą było, że literalne znaczenie jest dostępne w trakcie procesu rozumienia języka. Jako przykład: A, B oraz C stoją na brzegu jeziora. A wskazuje w stronę wody i mówi:A: Patrzcie! Głowa hipopotama!B: O! Rzeczywiście. C: To jest najprawdopodobniej cały hipopotam. Po prostu jego reszta znajduje się pod wodą.W odniesieniu do tego przykładu Skoczeń tłumaczy reakcję C poprzez to, że nie dokonał on kontekstualizacji wypowiedzi A i odebrał jej dosłowną, literalną interpretację, jako posiadający warunki prawdziwości sąd. Z tego Skoczeń (2019) wnioskuje, że „przynajmniej w niektórych przypadkach jest sens rozróżnić osobny poziom literalnego, językowego znaczenia”. Nie zgadzam się ze Skoczeń. Przykład pokazuje, że istnieje literalne znaczenie, które należy przetworzyć, ale zdanie C, aby było prawdziwe, musi być przyjęte przez odbiorczynię dowcipu jako "zaskakujące". To wzmacnia tezę, że chociaż literalne znaczenie jest istotne jako narzędzie teoretyczne, to nie jest ono dostępne w codziennej komunikacji. W tym dowcipie nie bylibyśmy „zaskoczeni” interpelacją wypowiedzi A dokonaną przez C, gdybyśmy już wcześniej przetworzyli literalne znaczenie - [Tam jest] Głowa hipopotama! „Odkrycie” niespójności w dowcipie rozbawia nas, co stanowi nagrodę za wysiłek poznawczy. Do momentu zapoznania się z wypowiedzią C literalna interpretacja nie jest dla nas świadomie dostępna. Dostępna dla nas interpretacja to „Tam jest hipopotam” - referencja przeniesiona. Ugruntowujemy epistemicznie domyślne znaczenie jako referencję przeniesioną i, następnie, odkrywszy niespójność, albo: cofamy się o krok do literalnego znaczenia (w duchu Borg), albo po raz pierwszy świadomie przetwarzamy znaczenie literalne (w duchu Recanatiego). W pracy odrzucę domniemaną intepretację w duchu minimalizmu Borg.

In the thesis, I will argue that to explain some aspects of our humour we should adopt Availability Principle - the Recanati's view on language computation. Accepting this view implies that Borg’s argument for the significance of literal meaning in ordinary communication fails.Recanati (2004) states that „what is said must be intuitively accessible to the conversational participants (unless something goes wrong and they do not count as ‘normal interpreters’)”. Contrastingly, Borg argues that language understanding consists of consecutive processing from identifying (a) the words, (b) structural properties of the sentence, (c) semantic analysis and then to (d) grasping what speaker meant (in a given context). Borg’s view presupposes that "the literal meaning [...] provides the input to analyses of what is communicated by an utterance of that sentence” (Borg 2004). These two approaches contradict each other. According to Recanati's account, we do not have cognitive access to the literal meaning, as defined by Borg. That is, in process of language understanding there is no conscious „deduction” from (a) and (b) to (c) (Borg juxtaposes deduction as process purely semantic with abduction as the process in post- semantic language comprehension). Borg invokes both empirical and theoretical arguments. One of the empirical ones is an argument from disorders: „there are certain forms of cognitive disorder which seem to disrupt the process of linguistic comprehension [...] since the patients in question systematically fail to grasp speaker meaning.” (Borg 2004). So, if we want to explain such phenomena we should adopt compositionally of language (as a level of language computation on which we can derive truth value) and modularity of language and mind (as understood by Fodor). Borg’s arguments can be rebutted by 1) undermining modularity, 2) weakening compositionally or, 3) demonstrate lack of cognitive access to the literal meaning. In the thesis I will undertake approach 3). I will present an „argument from joke”, showing that there is a type of jokes (basing on the tension between speaker meaning and literal meaning), which could not be funny if it were true that the literal meaning is available in the process of language (speech) comprehension. As an example:
A, B and C are standing in front of a lake. A points toward the water and says: A: Look! A hippo’s head! B: Oh! It is. C: It’s probably a whole hippo; it’s just that the rest of him is under the water. In this case, Skoczeń argues that „[t]he mechanism that C adopts to produce the joke is to refuse to enrich A’s utterance with contextual features. Thus he treats A’s literal utterance as a truth evaluable proposition and reacts to it. (...) it makes sense to distinguish a distinct level of literal, lexical meaning”. I do not agree with Skoczeń, the example shows that there is a literal meaning to-be-computed, but the C’s statement, to be fun, is taken by the audience as „unexpected”. It supports the claim that although the literal meaning is important as a theoretical tool, it is not available in everyday communication.In joke 1) we wouldn’t be „surprised” by the C’s interpretation of A’s utterance if we had already consciously computed literal meaning - „Look! [there is] a hippo’s head”. The „discovery” of inconsistency in jokes amuses us, as „a reward” for cognitive effort. So, before reading C’s utterance, we had not got access to the literal meaning. Our cognitively available interpretation is directly „Look! There is a hippo[’s head]”, as a deferred reference. We have epistemically committed default meaning as a dereffered reference and, then, after having discovered inconsistency, we have: either step back to literal meaning (in the spirit of Borg), or first conscious computing of literal meaning (in the spirit of Recanati). I will reject the alleged interpretation of minimalists as Borg.