Journalistic provocation - forensic and legal aspects

Niniejsza praca magisterska przedstawia problematykę prowokacji dziennikarskiej jako narzędzia stosowanego w dziennikarstwie śledczym ze szczególnym uwzględnieniem aspektów prawnych oraz kryminalistycznych. Praca składa się z czterech rozdziałów. W pierwszym z nich podjęto, na podstawie dostępnych materiałów źródłowych, próbę skonstruowania definicji, czym prowokacja dziennikarska w istocie jest oraz czy można ją uznać za działanie dozwolone na gruncie obowiązujących przepisów prawnych. Ponadto, podjęto próbę określenia, w którym miejscu kończą się jej granice. W pracy zostało ujęte także tło historyczne kształtowania się formy działalności dziennikarzy śledczych jaką jest prowokacja, a także dziennikarstwa śledczego w ogóle. W rozdziale drugim została podjęta próba zdefiniowania granic wolności dziennikarskiej na podstawie obowiązującego prawa, a także zostały poddane analizie próby konstruowania kontratypu prowokacji dziennikarskiej. W dalszych częściach pracy rozważaniom zostały poddane kwestie odpowiedzialności karnej i cywilnej dziennikarzy, na którą mogą być narażeni publicyści stosujący prowokację. W kolejnych częściach pracy omówiono najważniejsze orzeczenia sądowe dotyczące w.w. tematyki. W rozdziale trzecim zostały opisane zasady etyczne, jakimi w swojej pracy powinien posługiwać się dziennikarz, omówiono popularne stowarzyszenia zrzeszające dziennikarzy oraz regulacje zawarte w kodeksach etyki pracy dziennikarskiej. Ostatni rozdział pracy to badania własne przeprowadzone za pomocą popularnej metody jaką są badania ankietowe w formie internetowego formularza. Badania miały na celu ukazanie sposobu postrzegania zjawiska prowokacji dziennikarskiej w społeczeństwie z położeniem szczególnego nacisku na dwie grupy zawodowe, jakimi są dziennikarze i prawnicy i uwzględnieniem różnic wynikających z wykonywania danego zawodu.

This master’s thesis presents the issues of journalistic provocation as a tool used in investigative journalism with particular emphasis on legal and forensic aspects. The work consists of four chapters. The first chapter covers an attempt to construct a definition of what journalistic provocation is in fact and whether it can be considered as permitted under the applicable legal provisions. Moreover the author attemps to determine where its boundaries are. The work also covers the historical background of the journalistic provocation, including its formation, as well as investigative journalism in general.The second chapter attempts to define the limits of journalistic freedom on the basis of the binding law, and also analyzes attempts to construct a justification of journalistic provocation. In the following parts of the work the author discusses the issues of criminal and civil liability of journalists using provocation. The following parts of the work discuss the most important judgments covering the above-mentioned subject. The third chapter describes the ethical principles that a journalist should use in his work, popular associations of journalists and the regulations contained in the journalistic codes of ethics. The last chapter covers author's research carried out using the popular method of online survey research. The research was aimed at showing the way of perceiving the phenomenon of journalistic provocation in society with an emphasis on two professions, i.e. journalists and lawyers, and taking into account the differences in their working practices.