The right to surname in the context of sex discrimination in the case law of the European Court of Human Rights

Celem pracy jest odpowiedź na pytanie, czy na podstawie orzeczeń Trybunału w Strasburgu możemy mówić o istnieniu prawa do nazwiska w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i w jakiej relacji to prawo znajduje się z zakazem dyskryminacji ze względu na płeć. Praca składa się z 3 rozdziałów. W pierwszym z nich przedstawiono problem prawa do nazwiska. Na początku wyjaśnione zostało pojęcie nazwiska oraz jego geneza historyczno-prawna Następnie opisano regulacje dotyczące zagadnienia nazwisk w porządkach prawnych państw Rady Europy, kładąc przy tym szczególny nacisk na państwa, których obywatele byli skarżącymi w sprawach dotyczących prawa do nazwiska. W dalszej części rozdziału opisano jak prawo do nazwiska przedstawia się w międzynarodowym prawie praw człowieka, analizując przy tym akty prawa międzynarodowego, które dotyczyły prawa do nazwiska. W ostatniej część rozdziału przedstawiono zagadnienie nazwiska w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Przedstawione zostały tam przepisy Konwencji, które interpretuje Trybunał odnosząc się do kwestii nazwisk. Scharakteryzowane zostały również orzeczenia w części spraw, w których skarżący powoływali się na naruszenie prawa do nazwiska. Drugi rozdział przedstawia zagadnienie dyskryminacji ze względu na płeć. Na początku zdefiniowane zostało pojęcie dyskryminacji. Ukazano tam również różne formy dyskryminacji, różniące się ze względu na zakazane kryteria różnicujące, a także na formy praktyk dyskryminacyjnych. W dalszej części rozdziału przedstawiono zagadnienie specyfiki dyskryminacji na płeć opisując przy tym akty prawa międzynarodowego dotyczące kwestii dyskryminacji płciowej, takie jak konwencje ONZ oraz akty MOP. Przedstawiono również normy prawa UE, dotyczące zasady równości płci oraz przepisy, stanowiące o zakazie dyskryminacji ze względu na płeć. Na końcu rozdziału przyjrzano się kwestii zakazu dyskryminacji w prawie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, ukazując przy tym normy Konwencji sankcjonujące zakaz dyskryminacji ze względu na płeć. Przedstawiono ewolucję przepisów antydyskryminacyjnych od akcesoryjnego zakazu dyskryminacji do przyjęcia norm stanowiących o samoistnym zakazie dyskryminacji. Opisane zostały różnice między przepisami Konwencji dotyczącymi zakazu dyskryminacji, w tym różnice w samodzielności ich stosowania i zakazanych kryteriach różnicujących. Ukazane zostało, co Trybunał rozumie pod pojęciem dyskryminacji oraz jakie warunki musi spełniać dany środek stosowany przez państwo, by można było uznać, że narusza zakaz dyskryminacji. Przeanalizowano również kilka orzeczeń, w których Trybunał odniósł się naruszenia zakazu dyskryminacji. Trzeci rozdział przedstawia analizę orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawach, które dotyczyły prawa do nazwiska w połączeniu z zakazem dyskryminacji ze względu na płeć. Poświęcono przy tym uwagę orzeczeniom w sprawach, których stan faktyczny dotyczył kwestii wyboru nazwisk przez małżonków po zawarciu małżeństwa, a także wyboru nazwiska dla dziecka małżonków. W wyniku analizy orzeczeń ETPCZ stwierdzono, że z norm Konwencji można wywieść fakt istnienia prawa do nazwiska. Nie jest ono jednak wyrażone wprost w Konwencji. Przedstawiono też specyficzne cech spraw w których naruszenie prawa do nazwiska łączyło się z naruszeniem zakazu dyskryminacji ze względu na płeć takie jak: nadrzędność zasady niedyskryminacji i dążenia do równości płci nad zwyczajami i tradycjami prawnymi państw, które wpływały na naruszenia wolności wyboru nazwiska przez skarżących, oraz fakt, że kryterium płci znacznie ogranicza margines swobodnej oceny państw w regulacjach dotyczących nazwisk.

The aim of this thesis is to answer the question whether, according to the rulings of the Strasbourg Tribunal, we can talk about the existence of the right to a surname in the European Convention on Human Rights and what is the relation between this right and the prohibition of discrimination based on sex. The thesis consists of three chapters.The first chapter describes the problem of the right to surname. At the beginning, the notion of surname and its historical and legal origins is explained. Then, the regulations concerning the surnames in the legal orders of the Council of Europe were described, with a special emphasis on the countries whose citizens were the complainants in terms of the right to surname. The further part of the chapter describes how the right to a surname is presented in international human rights law, while analyzing the acts of international law concerning the right to a surname. The last part of the chapter describes the matter of surname in the European Convention on Human Rights. Provisions of the Convention, which are interpreted by the Court in relation to the issue of surnames, are also presented .The judgments in some cases in which the complainants referred to the infringement of the right to surname were explained.The second chapter describes the issue of discrimination based on sex. At the beginning, the concept of discrimination is defined. The further part of the chapter shows the issue of the specificity of sex discrimination, while describing international law acts on sex discrimination issues, such as UN conventions and ILO acts. EU law norms concerning the regulations of sex equality and provisions stipulating the prohibition of discrimination based on sex were also presented. At the end of the chapter, the matter of the prohibition of discrimination in the law of the European Convention on Human Rights was analyzed, at the same time the convention norms sanctioning the prohibition of discrimination based on sex were also presented. The evolution of anti-discrimination rules, from the accessory prohibition of discrimination to the adoption of norms providing for its independent prohibition was described.The differences between the regulations of the Convention concerning the prohibition of discrimination, including differences in the independence of their application and prohibited differentiating criteria were presented. The chapter shows what the Tribunal understands as discrimination and what conditions must be met by a particular measure applied by the state in order to be considered as violating the prohibition of discrimination. Several judgments in which the Court referred to a violation of the prohibition of discrimination were also analyzed.The third chapter shows an analysis of the case law of the European Court of Human Rights in cases concerning the right to surname combined with the prohibition of discrimination based on sex. Special attention was also paid to decisions in cases concerning the choice of surnames by spouses after getting married, as well as the choice of surname for the child of the spouses.After analyzing the ECTHR's judgments, it was found that the existence of the right to a surname can be deduced from the Convention's norms. However, it is not clearly stated in the Convention. The specific features of cases in which the violation of the right to a surname was combined with a violation of the prohibition of discrimination based on sex were also described, such as: the supremacy of the non-discrimination regulation and the pursuit of equality of the sexes over the customs and legal traditions of a particular country, which influenced the complainants violation of their freedom of choice of surname and the fact that the sex criterion considerably limits the margin of appreciation of the particular country in terms of surname regulations.