The Dark Figure of Domestic Violence Crimes Against Women - A Comparative Analysis of Poland and Spain

Przedmiotem niniejszej pracy jest problem ciemnej liczby przestępstw przemocy domowej wobec kobiet oraz analiza czynników wpływających na nieujawnianie tego rodzaju przestępstw. Celem pracy jest identyfikacja i porównanie uwarunkowań prawnych, kulturowych, społecznych oraz instytucjonalnych kształtujących skalę ciemnej liczby przemocy domowej wobec kobiet w Polsce i Hiszpanii. Wybór tych państw wynika z przyjęcia przez nie odmiennych modeli przeciwdziałania przemocy. Polska opiera swoje rozwiązania przede wszystkim na ochronie rodziny jako dobra prawnie chronionego, natomiast Hiszpania rozwinęła model skoncentrowany na przeciwdziałaniu przemocy ze względu na płeć, traktowanej jako przejaw nierówności społecznych oraz naruszenia praw człowieka.Praca ma charakter teoretyczno-analityczny. Podstawę rozważań stanowi analiza literatury naukowej z zakresu kryminologii, kryminologii feministycznej, wiktymologii oraz nauk prawnych, a także analiza aktów prawnych, dokumentów instytucjonalnych i danych statystycznych dotyczących przemocy domowej wobec kobiet. Perspektywę teoretyczną pracy stanowi kryminologia feministyczna, która umożliwia analizę przemocy wobec kobiet z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych i strukturalnych wpływających na proces wiktymizacji oraz zgłaszalność przestępstw.W części teoretycznej omówiono pojęcie przemocy domowej, problematykę ciemnej liczby przestępstw oraz metody jej szacowania, ze szczególnym uwzględnieniem badań wiktymizacyjnych. Przedstawiono również wybrane koncepcje teoretyczne pozwalające wyjaśnić mechanizmy niezgłaszania przemocy, w tym teorię kultury honoru, teorię międzypokoleniowego przekazywania przemocy oraz koncepcję kultury prawnej.Przeprowadzona analiza wskazuje, że zarówno w Polsce, jak i w Hiszpanii istotny wpływ na skalę nieujawnionej przemocy mają bariery psychologiczne, społeczne oraz instytucjonalne. Jednocześnie stwierdzono, że przyjęte rozwiązania prawne i organizacyjne mogą w znaczący sposób wpływać na poziom zgłaszalności przestępstw. Szczególnie istotne znaczenie mają specjalizacja instytucji udzielających pomocy ofiarom, budowanie zaufania do organów państwa oraz działania edukacyjne zmierzające do zmiany społecznego postrzegania przemocy domowej. Wyniki analizy porównawczej pozwoliły na sformułowanie rekomendacji dotyczących możliwych kierunków doskonalenia polskiego systemu przeciwdziałania przemocy domowej wobec kobiet.

The subject of this thesis is the dark figure of domestic violence crimes against women and the factors influencing the underreporting of such offences. The aim of the study is to identify and compare the legal, cultural, social, and institutional determinants shaping the scale of the dark figure of domestic violence against women in Poland and Spain. The selection of these countries is justified by the fact that they have adopted two distinct approaches to combating domestic violence. Poland primarily bases its legal framework on the protection of the family as a legally protected value, whereas Spain has developed a model focused on addressing gender-based violence, treating it as a manifestation of social inequality and a violation of human rights.The thesis is theoretical and analytical in nature. The analysis is based on academic literature in the fields of criminology, feminist criminology, victimology, and legal studies, as well as on legal acts, institutional documents, and statistical data concerning domestic violence against women. The theoretical framework is provided by feminist criminology, which enables the examination of violence against women through the lens of social, cultural, and structural factors influencing victimization and crime reporting.The theoretical part of the thesis discusses the concept of domestic violence, the issue of the dark figure of crime, and methods used to estimate its scale, with particular emphasis on victimization surveys. It also presents selected theoretical approaches explaining the mechanisms behind the underreporting of violence, including the theory of honor culture, the theory of intergenerational transmission of violence, and the concept of legal culture.The conducted analysis demonstrates that, in both Poland and Spain, psychological, social, and institutional barriers significantly contribute to the scale of unreported domestic violence. At the same time, the study indicates that legal and organizational measures may substantially affect reporting rates. Particular importance is attached to the specialization of institutions providing support to victims, the development of trust in public authorities, and educational initiatives aimed at changing social attitudes toward domestic violence. The comparative analysis made it possible to formulate recommendations regarding potential directions for improving the Polish system of preventing and combating domestic violence against women.